Golden Rice_header

In ontwikkelingslanden is er vaak een tekort aan vitamine A. Om dit tekort te bestrijden is er Gouden Rijst ontwikkeld. Deze rijstsoort is genetisch gemodificeerd waardoor er bèta-caroteen inzit, een voorloper van vitamine A. Greenpeace is tegenstander van genetische modificatie en voert er al jaren actie tegen. Zo ook tegen een studie naar Gouden Rijst die in 2012 in het American Journal of Clinical Nutrition (AJCN) is gepubliceerd. Met succes, want er werden uiteindelijk onderzoekers ontslagen/geschorst en het AJCN heeft het artikel teruggetrokken. Zijn de gevonden resultaten dan ook niet meer bruikbaar?

Vitamine A

Vitamine A is een in vet oplosbaar vitamine dat te vinden is in dierlijke producten zoals vlees, vis en zuivelproducten. Daarnaast is het toegevoegd aan margarines en bak- en braadproducten. Het lichaam kan zelf ook vitamine A maken uit zogenaamde carotenoïden die in plantaardige producten zitten. De bekendste is bèta-caroteen dat te vinden is in onder andere wortelen, groene bladgroenten (spinazie), koolsoorten en mandarijnen. Vitamine A speelt een belangrijke rol bij:

  • Het gezichtsvermogen
  • Een gezonde huid
  • Het afweersysteem
  • De groei

Gouden Rijst

Een tekort aan vitamine A is een belangrijk probleem in veel ontwikkelingslanden[1]. Het kan leiden tot nachtblindheid en op den duur zelfs tot totale blindheid. Om dit probleem op te lossen is er in 1997 een genetisch gemodificeerde rijstsoort ontwikkeld die bèta-caroteen bevat. Dit bèta-caroteen kleurt de rijst geel, waardoor het de naam ‘Gouden Rijst’ heeft gekregen [2].

F6_4h_golden_riceIn eerste instantie bevatte de rijst weinig carotenoïden (1,6 µg/g), totdat agritechnologie-bedrijf Syngenta in 2005 een variant ontwikkelde met een gen uit maïs (Gouden Rijst 2). De hoeveelheid carotenoïden steeg daardoor (37 µg/g), waarvan het merendeel bèta-caroteen is (tot 31 µg/g) [3].

Studie naar Gouden Rijst

In 2012 verscheen in het ‘American Journal of Clinical Nutrition (AJCN) een studie naar Gouden Rijst [4]. Verschillende onderzoekers waren hierbij betrokken, afkomstig van Amerika en China. De leiding was in handen van Guangwen Tang van de Tufts universiteit. In deze studie zijn 68 Chinese kinderen (6-8 jaar) willekeurig in drie groepen verdeeld. De ene groep kreeg Gouden Rijst te eten, een andere groep kreeg spinazie en nog een andere groep kreeg capsules met olie waar bèta-caroteen in zat. Alle groepen kregen dus bèta-caroteen, maar van drie verschillende bronnen. De onderzoekers wilden vervolgens weten hoe effectief het bèta-caroteen na consumptie kon worden omgezet in vitamine A.

Na 21 dagen bleek dat Gouden Rijst even effectief was, dan de olie-capsules en zelfs effectiever dan spinazie. Een portie van 100-150 gram gekookte Gouden Rijst (50 gram ongekookt) zou voor 60% kunnen voorzien in de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid vitamine A voor die leeftijd.

Ethische problemen rond de studie

Greenpeace is tegenstander van genetisch modificatie. Zij zien de oplossing voor het vitamine A probleem niet in genetische modificatie, maar onder andere in het aanleggen van moestuinen, armoedebestrijding, een gevarieerde voeding en voedingssupplementen [5]. Greenpeace vroeg zich ook af of de onderzoekers zich wel aan alle ethische regels hadden gehouden. Ze waren namelijk van mening dat de 24 kinderen die Gouden Rijst hadden gekregen als ‘proefkonijn’ zijn gebruikt [6]:

24 children used as guinea pigs in genetically engineered “Golden Rice” trial.

In China kreeg de kritiek van Greenpeace media-aandacht door een documentaire op de staatstelevisie en werd er aanvullend journalistiek werk verricht. Dat heeft ertoe geleid dat de Chinese overheid de onderzoekers die vanuit China betrokken waren bij de studie heeft ontslagen [7].

Onderzoek door Tufts universiteit

De Tufts universiteit besloot om een onderzoek in te stellen. Daaruit is gebleken dat de Gouden Rijst-onderzoekers niet konden aantonen dat de studie is goedgekeurd door een ethische commissie de voldoet aan de NIH richtlijnen. De ouders waren niet of onvoldoende geïnformeerd. Men wist bijvoorbeeld niet dat de kinderen Gouden Rijst te eten kregen (zou te gevoelig hebben gelegen). Daarnaast was er door de deelnemers niet altijd toestemming gegeven en zijn er documenten vervalst. Voor de Tufts universiteit waren dat voldoende redenen om een sanctie te geven. Guangwen Tang mocht twee jaar lang geen onderzoek bij mensen doen en de twee daarop volgende jaren alleen onder supervisie van een andere onderzoeker.

Rechtszaak over terugtrekken studie

Door deze situatie wilde de uitgever van het AJCN (het American Society for Nutrition, ASN) de publicatie terugtrekken. Hoofdonderzoekster Guangwen Tang was het daar niet mee eens en spande een rechtszaak aan tegen de Tufts universiteit en het ASN om dit te voorkomen [8]. De rechter oordeelde echter in het voordeel van het ASN [9], waardoor de publicatie teruggetrokken mocht worden. Dit is dan ook gedaan, waarna een persbericht [10] en een ‘Retraction notice‘ [11] volgde.

ajcn030775 658..664

Opmerkingen

  • De rechter oordeelde dat er ethische problemen waren aan de studie. Op basis daarvan is de studie teruggetrokken. Er zijn geen aanwijzingen gevonden dat de resultaten niet zouden kloppen of dat er fraude is gepleegd, terwijl dit wel is onderzocht. Wetenschappelijk gezien heeft publicatie dus zeker zijn waarde.
  • Uit het onderzoek dat de Tufts universiteit had ingesteld blijkt niet dat de kinderen op enige manier gezondheidsrisico’s hebben gelopen.

Referenties

  1. Black RE, Allen LH, Bhutta ZA, Caulfield LE, de Onis M, Ezzati M, Mathers C, Rivera J; Maternal and Child Undernutrition Study Group. Maternal and child undernutrition: global and regional exposures and health consequences. Lancet. 2008 Jan 19;371(9608):243-60.
  2. Ye X, Al-Babili S, Klöti A, Zhang J, Lucca P, Beyer P, Potrykus I. Engineering the provitamin A (beta-carotene) biosynthetic pathway into (carotenoid-free) rice endosperm. Science. 2000 Jan 14;287(5451):303-5.
  3. Paine JA1, Shipton CA, Chaggar S, Howells RM, Kennedy MJ, Vernon G, Wright SY, Hinchliffe E, Adams JL, Silverstone AL, Drake R. Improving the nutritional value of Golden Rice through increased pro-vitamin A content. Nat Biotechnol. 2005 Apr;23(4):482-7.
  4. Tang G, Hu Y, Yin SA, Wang Y, Dallal GE, Grusak MA, Russell RM. β-Carotene in Golden Rice is as good as β-carotene in oil at providing vitamin A to children. Am J Clin Nutr. 2012 Sep;96(3):658-64.
  5. Greenpeace.nl/campaigns/landbouw/Gouden-Rijst/, bezocht: 03–08-2015.
  6. Greenpeace.org/eastasia/news/blog/24-children-used-as-guinea-pigs-in-geneticall/blog/41956/, bezocht: 03-08-2015. (gebroken link)
  7. http://www.nature.com/news/china-sacks-officials-over-golden-rice-controversy-1.11998, bezocht: 03-08-2015
  8. News.sciencemag.org/asiapacific/2014/07/researcher-sues-block-retraction-golden-rice-paper, bezocht: 03-08-2015.
  9. Retractionwatch.com/wp-content/uploads/2015/07/Denial-of-motion-for-preliminary-injunction_July-2015.pdf
  10. ASN-SDN-remembers.s3.amazonaws.com/1d824e3113c0f75a8a9924081aca2052.pdf
  11. AJCN.nutrition.org/content/early/2015/07/29/ajcn.114.093229.full.pdf, bezocht: 03-08-2015.
  12. Retractionwatch.com/2015/07/30/golden-rice-paper-pulled-after-judge-rules-for-journal/#more-30806, bezocht: 03-08-2015.
[/fusion_builder_column][/fusion_builder_row][/fusion_builder_container]