Smoking_diabetes_header1

Roken is verantwoordelijk voor jaarlijks 6 miljoen doden wereldwijd en is een belangrijke factor bij het ontstaan van kanker, longziekten en hart- en vaatziekten. Stoppen met roken is geassocieerd met een gewichtstoename van gemiddeld 4-5 kg na één jaar
[1], wat voor sommige mensen een reden is om te blijven roken. Roken lijkt echter ook het risico op diabetes mellitus type II te verhogen. Een nieuwe grootschalige studie bevestigt dit.

Nieuwe grootschalige studie

In 2007 is er op basis van 25 prospectieve studies (1,2 miljoen deelnemers)  een meta-analyse verschenen waarin een positieve associatie werd gevonden tussen actief roken en het optreden van diabetes mellitus type II (RR: 1.44 (95% CI 1.31-1.58)) [2]. Recent is hier een update van verschenen met 88 prospectieve studies (5,9 miljoen deelnemers) [3]. Ook ditmaal werd een positieve associatie gevonden tussen roken en het optreden van diabetes mellitus type II (RR: 1.37 (95% CI 1.33–1.42)). De aanwezigheid van een dosis-respons relatie is een aanwijzing voor een causaal verband.
Een kleiner aantal studies vond ook een positieve associatie tussen passief roken (meeroken) en het optreden van diabetes mellitus type II. Deelnemers die kort geleden gestopt zijn hebben ook nog een behoorlijk verhoogd risico (gecorrigeerd voor BMI), maar dat risico daalt substantieel naarmate men langer is gestopt met roken (> 5 jaar).

Wanneer er sprake is van een causaal verband hebben de auteurs berekend dat bij mannen het optreden van diabetes mellitus type II voor 11,7%  valt toe te schrijven aan actief roken. Bij vrouwen zou dat percentage 2,4% zijn. Wereldwijd zijn dat ongeveer 27,8 miljoen mensen met diabetes mellitus type II. Waarschijnlijk zijn deze cijfers nog een onderschatting omdat de bijdrage van passief roken niet is meegenomen.

In conclusion, this meta-analysis has contributed to the growing evidence that both active and passive smoking could be important modifiable risk factors for type 2 diabetes.

Opmerkingen

  • De studies verschilden onderling sterk van elkaar in onder andere kwaliteit, studiepopulatie, karakteristieken van de deelnemers en manier van analyseren. Waarschijnlijk is dat te wijten aan het grote aantal studies. Subgroep-analyses laten echter consistent positieve associaties zien.
  • De auteurs hebben alleen gekeken naar gepubliceerde Engelstalige studies.
  • Het is niet uit te sluiten dat verstorende factoren een rol hebben gespeeld waarvoor niet of onvoldoende is gecorrigeerd (onvolwaardige voeding, overmatig alcoholgebruik, inactiviteit). Studies die deze correcties wel en niet hebben toegepast laten echter geen substantiële verschillen zien.
  • Door de observationele opzet van de studies is het niet mogelijk om een causaal verband aan te tonen. Er zijn echter wel een plausibele werkingsmechanismen. Roken is geassocieerd met abdominale obesitas, oxidatieve stress en ontstekingen wat kan leiden tot insulineresistentie en hyperglycemie [4, 5].
  • Er kan sprake zijn van misclassificatie. Bij de meeste studies is de rookstatus alleen bij aanvang van de studie nagevraagd. Verder zijn er studies waarin het optreden van diabetes mellitus type II gebaseerd is op zelfrapportage.

Referenties

  1. Chiolero A, Faeh D, Paccaud F, Cornuz J. Consequences of smoking for body weight, body fat distribution, and insulin resistance. Am J Clin Nutr 2008; 87: 801–09.
  2. Willi C, Bodenmann P, Ghali WA, Faris PD, Cornuz J. Active smoking and the risk of type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. JAMA. 2007 Dec 12;298(22):2654-64.
  3. Pan A, Wang Y, Talaei M, Hu FB, Wu T. Relation of active, passive, and quitting smoking with incident type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. Lancet Diabetes Endocrinol. 2015 Sep 17. pii: S2213-8587(15)00316-2.
  4. Aubin HJ, Farley A, Lycett D, Lahmek P, Aveyard P. Weight gain in smokers after quitting cigarettes: meta-analysis. BMJ 2012; 345: e4439.
  5. US DHHS. How tobacco smoke causes disease: the biology and behavioral basis for smoking-attributable disease: a report of the Surgeon General. Atlanta: US Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Office on Smoking and Health, 2010.