Het mineraal zink is betrokken bij de werking van het hormoon insuline. Bij diabetes mellitus type II is er een relatief tekort aan het hormoon insuline waardoor de bloedglucosespiegel stijgt. Kan extra zink dan helpen bij de preventie van diabetes mellitus type II? Een nieuwe Cochrane review heeft hiernaar gekeken.

Diabetes mellitus type II

Wereldwijd hadden in 2014 bijna 387 miljoen mensen diabetes mellitus (zie infographic), waarvan het merendeel (85-95%) type II had [1, 2]. Hierbij is het lichaam niet goed in staat om de glucosespiegel te reguleren. De alvleesklier produceert nog wel insuline (in het begin vaak zelfs meer, later minder), maar de lichaamscellen zijn vaak ongevoelig voor dit hormoon (insulineresistentie). Een gevolg is dat de glucosespiegel stijgt tot boven de referentiewaarden. Diabetes mellitus type II  is geassocieerd met een verhoogde kans op problemen aan diverse organen.  Niet alleen aan hart en bloedvaten, maar ook aan de ogen, zenuwen en nieren. Dit kan leiden tot een hartinfarct, beroerte, diabetische retinopathie (netvliesafwijkingen), blindheid, nierproblemen en gevoelloosheid in de ledematen.

o17264
Puntprevalentie (per 1.000) van diabetes mellitus op 1 januari 2011, naar leeftijd en geslacht [3].

Zink en diabetes mellitus type II

Zink is een mineraal dat betrokken is bij uiteenlopende (enzymatische)reacties in het lichaam. Zo is het ook betrokken bij de aanmaak van insuline. Tevens zijn er aanwijzingen dat zink de bindingsactiviteit van insuline aan de insulinereceptor kan verbeteren. Een eigenschap die een rol zou kunnen spelen bij de preventie van diabetes mellitus type II.

Wat laten studies zien?

In 2007 is er een Cochrane review gepubliceerd waarin gekeken is naar het effect van zink-suppletie bij volwassen met insulineresistentie op het ontstaan van diabetes mellitus typ II [4]. Slechts één studie voldeed aan de criteria, maar rapporteerde niet de incidentie van diabetes mellitus type II. Die ene studie liet overigens geen verschil zien in onder andere insulineresistentie, insuline- en nuchtere glucosespiegel, leptine, zinkconcentratie in plasma en urine en antropometrische gegevens tussen zinksuppletie en placebo.

Onlangs is er door dezelfde auteurs een update verschenen van deze Cochrane review [5]. Hierin zijn drie studies opgenomen met in totaal 128 deelnemers met insulineresistentie. Twee daarvan duurden vier weken en de de andere had een duur van twaalf weken. De dosis varieerde van 30-100 mg/dag. Ook hier rapporteerde geen enkele studie de incidentie van diabetes mellitus type II. Ook ontbraken er gegevens over ongewenste bijwerkingen, kwaliteit van leven en sterfte. Wel is er gekeken naar het effect van zinksuppletie op insulineresistentie (HOMA-IR) en het cholesterolprofiel. Daar werd ook deze keer geen effect op gevonden.

Conclusie

  • Er is op dit moment geen bewijs dat zinksuppletie het risico op diabetes mellitus type II verkleint bij mensen met insulineresistentie.
  • Er is behoefte aan gerandomiseerde studies waarin gekeken wordt naar de incidentie van diabetes mellitus type II, insulineresistentie, diabetescomplicaties, kwaliteit van leven en sterfte als uitkomstmaten.

Opmerkingen

  • Er zijn aanwijzingen uit een meta-analyse dat zinksuppletie bij mensen met diabetes mellitus type II de glycemische controle en het  lipidenprofiel kan verbeteren [6].
  • In een prospectieve studie uit 2009 zijn 82.297 vrouwen (33-60 jaar) gedurende 24 jaar gevolgd [7]. Daaruit blijkt dat een hoge zink-inname is geassocieerd met een matig verlaagt risico op diabetes mellitus type II. Deze observationele studie-opzet heeft echter een lagere bewijskracht dan de studies die in de Cochrane review zijn opgenomen.

Referenties

  1. IDF DIABETES ATLAS Sixth edition, 2013.
  2. IDF.org/sites/default/files/Atlas-poster-2014_EN.pdf (gebroken link)
  3. Nationaalkompas.nl/gezondheid-en-ziekte/ziekten-en-aandoeningen/endocriene-voedings-en-stofwisselingsziekten-en-immuniteitsstoornissen/diabetes-mellitus/omvang/
  4. Beletate V, El Dib RP, Atallah AN. Zinc supplementation for the prevention of type 2 diabetes mellitus. Cochrane Database Syst Rev. 2007 Jan 24;(1):CD005525.
  5. El Dib R, Gameiro OL, Ogata MS, Módolo NS, Braz LG, Jorge EC, do Nascimento Junior P, Beletate V. Zinc supplementation for the prevention of type 2 diabetes mellitus in adults with insulin resistance. Cochrane Database Syst Rev. 2015 May 28;5:CD005525.
  6. Jayawardena R, Ranasinghe P, Galappatthy P, Malkanthi R, Constantine G, Katulanda P. Effects of zinc supplementation on diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis. Diabetol Metab Syndr. 2012 Apr 19;4(1):13.
  7. Sun Q, van Dam RM, Willett WC, Hu FB. Prospective study of zinc intake and risk of type 2 diabetes in women. Diabetes Care. 2009 Apr;32(4):629-34.
[/fusion_builder_column][/fusion_builder_row][/fusion_builder_container]