Op 9 juli presenteerde de Dierenbescherming het rapport  ‘Maak van de melkveehouderij geen vee-industrie’ [1]. Hierin doen ze een dringend beroep op de supermarkten en zuivelproducenten om te regelen dat alle zuivelproducten afkomstig zijn van koeien met weidegang om zo te voorkomen dat de weidegang van koeien verloren gaat en de melkveehouderij verwordt tot bio-industrie. Een prima streven voor zowel dierwelzijn als het milieu. Bovendien krijgt het eindproduct (melk en vlees) een gunstigere samenstelling wanneer koeien gras te eten krijgen [2-5]. Maar wat houdt weidegang in en is dat ook van toepassing op margarine?

Wat is weidegang?weidegang2

Weidegang volgens de definitie Stichting Weidegang houdt in dat dat de beweiding van melkveebedrijven voldoet aan de criteria voor weidemelk (niet hetzelfde als biologische melk) die gehanteerd wordt door de Stichting Weidegang. Op deze bedrijven weiden de melkgevende koeien gedurende minimaal 120 dagen per jaar ten minste 6 uur per dag (720 uur per jaar). Op melkveebedrijven die een andere vorm van weidegang toepassen weiden de melkgevende koeien minder dan 120 dagen per jaar en/of minder dan 6 uur per dag. Ook kan het zijn dat alleen het jongvee en/of de droge koeien weidegang krijgen.

Zuivelondernemingen stimuleren weidegang door melkveehouders een zogenoemde weidepremie te geven. Het bedrag van de weidepremie varieert per zuivelonderneming. Bij FrieslandCampina is de weidepremie netto € 0,65 per 100 kg melk [6]. Dat bedrag wordt betaald door melkveehouders die hun melkkoeien niet laten weiden.

De vraag is echter of de criteria voor weidegang streng genoeg zijn. De koeien hoeven immers maar minimaal 8,2% van hun tijd in de wei rond te kunnen lopen waar ze de mogelijkheid hebben om te grazen en herkauwen. De overige tijd staan ze in de stal waar ze minder bewegingsvrijheid hebben en ruwvoer en krachtvoer krijgen.

Weidemelk met nog minder uren grazen per dag in de toekomst?

Een aantal melkveebedrijven heeft aangegeven dat minimaal zes uur per dag weiden moeilijk haalbaar is [7]. Wel zouden ze aan de 720 uur per jaar weiden kunnen voldoen, maar dan verdeeld over een een groter aantal dagen. Dat betekent dat de koeien per dag minder lang in de wei rondlopen om te kunnen grazen en bewegen. Om deze melkveebedrijven tegemoet te komen is er in 2015 een pilot gestart waarin melkveebedrijven, onder bepaalde voorwaarden, gebruik kunnen maken van deze alternatieve manier van weidegang. Aan het einde van het graasseizoen worden de effecten op het welzijn van de melkkoeien geëvalueerd. Helaas wordt er niet gekeken naar de samenstelling van de melk. Het is namelijk mogelijk dat de melkkoeien in plaats van te grazen in de wei meer in de stal gaan eten.

Hoe gebruikelijk is weidegang?

2013

In 2013 paste 72,2% van de melkveebedrijven weidegang toe volgens de definitie Stichting Weidegang [8]. Op 7,8% van de melkveebedrijven werd een overige vorm van weidegang toegepast en 20,0% van de bedrijven paste geen weidegang toe. Hiermee is het doel ‘Behoud van weidegang’ uit 2012 niet gehaald. Het aandeel bedrijven met een vorm van weidegang was namelijk gedaald van 81,2% naar 80,0%. Het aandeel bedrijven met weidegang volgens de definitie van de Stichting Weidegang daalde van 73,6 naar 72,2%.

2014

In 2014 is dat percentage verder gedaald [9]. In dat jaar paste 70,1% van de melkveebedrijven weidegang toe volgens de definitie Stichting Weidegang. Op 7,7% van de melkveebedrijven werd een overige vorm van weidegang toegepast en 22,2% van de bedrijven paste geen weidegang toe. Het aandeel bedrijven met een vorm van weidegang is in 2014 verder gedaald van 80,0 naar 77,8%.

Margarine en weidegang?

eyecatcher_nieuweverpakking

Het rapport van de Dierenbescherming kwam met name in het nieuws door een lijst met zuivelproducten die erin is opgenomen waarvan met een ‘ja’ of ‘nee’ wordt aangegeven of ze wel of niet afkomstig zijn zijn van koeien met weidegang [10-13]. Op deze lijst staan ook margarines. Volgens de lijst zou de melk hierin niet afkomstig zijn van koeien met weidegang.

Margarine wordt echter niet gemaakt van melkvet, maar van plantaardige oliën zoals zonnebloem-, koolzaad-, en lijnzaadolie. Hooguit zitten er droge melkbestanddelen in, maar dat maakt margarine nog geen zuivelproduct. Margarine komt bovendien ook niet in aanmerking voor de benaming weidezuivel volgens de definitie van de Stichting Weidegang of om het Weidelogo te mogen dragen omdat daarvoor ten minste 10% van de droge stof uit zuivelingrediënten moet bestaan [14]. Eigenlijk hoort margarine dus niet op de lijst voor te komen. In de andere lijstjes in het rapport wordt specifiek boter genoemd en geen margarine. De Dierenbescherming schrijft dan ook in het rapport:

“Maar het overgrote deel van de zuivelproducten, zoals kaas, toetjes en boter wordt gemaakt van zuivelstromen waarin zowel melk van weidende als van niet weidende melkveehouders zit.”

Boter is inderdaad gemaakt van minimaal 80% melkvet, maar margarine niet. MVO (de ketenorganisatie voor oliën en vetten) en IMACE-NL (Nederlandse Margarinefabrikanten) hebben dan ook gezamenlijke een persbericht de deur uit gedaan met de oproep om een rectificatie bij het rapport te plaatsen [15]. Er mag meer aandacht komen voor weidegang en weidemelk.

Opmerkingduurzame weidezuivel

Voor zuivelproducten uit de Utrechtse streek ‘Het Groene Hart’ is er een keurmerk met de naam ‘Duurzame Weidezuivel’ [16]. De criteria voor weidegang zijn hier strenger. Op deze bedrijven weiden de melkgevende koeien gedurende minimaal 130 dagen per jaar ten minste 8 uur per dag (1040 uur).

Referenties

  1. Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren. Maak van de melkveehouderij geen vee-industrie Zuivel? Alleen van koeien in de wei! 1 juli 2015.
  2. Daley CA, Abbott A, Doyle PS, Nader GA, Larson S. A review of fatty acid profiles and antioxidant content in grass-fed and grain-fed beef. Nutr J. 2010 Mar 10;9:10.
  3. Dhiman TR, Anand GR, Satter LD, Pariza MW. Conjugated linoleic acid content of milk from cows fed different diets. J Dairy Sci. 1999 Oct;82(10):2146-56.
  4. Couvreur S, Hurtaud C, Lopez C, Delaby L, Peyraud JL. The linear relationship between the proportion of fresh grass in the cow diet, milk fatty acid composition, and butter properties. J Dairy Sci. 2006 Jun;89(6):1956-69.
  5. Hebeisen DF, Hoeflin F, Reusch HP, Junker E, Lauterburg BH. Increased concentrations of omega-3 fatty acids in milk and platelet rich plasma of grass-fed cows. Int J Vitam Nutr Res. 1993;63(3):229-33.
  6. Boerenbusiness.nl/melkmarkt/artikel/item/10859666/Leden-FrieslandCampina-betalen-voor-weidepremie
  7. Weidemelk.nl/images/Stichting_Weidegang_ID04-Pilot_120dagen_720uur.pdf (gebroken link)
  8. Reijs, J.W., G.J. Doornewaard, J.H. Jager, J.H. en A.C.G. Beldman, 2014. Sectorrapportage Duurzame Zuivelketen; Prestaties 2013 in perspectief. Wageningen, LEI Wageningen UR (University & Research centre), LEI 2014-033.
  9. NZO.nl/sites/default/files/pointofview/attachment/141215_factsheet_weidegang.pdf (gebroken link)
  10. Foodlog.nl/artikel//dierenbescherming-onwetend-over-margarine/allcomments/
  11. Plattelandspost.nl/19470/margarines-worden-niet-gemaakt-van-melk (gebroken link)
  12. Missethoreca.nl/fastfood/nieuws/2015/7/mvo-boos-op-dierenbescherming-101222914 (gebroken link)
  13. Weidemelk.nl/images/1.%20Stichting%20Weidegang%20-%20Handleiding%20Certificering.pdf (gebroken link)
  14. MVO.nl/margarines-bevatten-inderdaad-geen-weidegang-melk-maar-plantaardige-oli-n (gebroken link)
  15. Duurzameweidezuivel.nl (gebroken link)
[/fusion_builder_column][/fusion_builder_row][/fusion_builder_container]