Bright

Forever Living Products International Inc (voortaan Forver genoemd) is een Amerikaans miljardenbedrijf (1978) dat producten verkoopt die gericht zijn op de gezondheid en het welzijn van mensen. De producten zijn niet in de winkel te koop, maar worden aan de man gebracht met netwerkmarketing. Daardoor besteden ze veel aandacht aan een goed financieel inkomen van de zelfstandige distributeurs [1]. Wereldwijd is het bedrijf actief in meer dan 150 landen met ruim 9,5 miljoen distributeurs [2]. Belangrijke ingrediënten die meestal in hun producten zitten zijn aloë vera en bijenproducten (bijenpollen, propolis).

Zelfstandig distributeur Forever

Op LinkedIn werd ik door een zelfstandige distributeur van Forever benaderd die liever anoniem wil blijven. Hij wilde graag een telefoongesprek met mij omdat ik overeenkomsten zou hebben met het bedrijf Forever. Omdat ik niet achter de producten van Forever sta heb ik hem dat medegedeeld. Daarmee was het contact echter niet voorbij. Hij was benieuwd waarom ik niet achter hun producten kon staan. Vervolgens heb ik hem op de hoogte gebracht van mijn eerdere ervaring met een zelfstandig distributeur van Forever [3, 4]. Deze had medische- en gezondheidsclaims op haar site staan die in strijd zijn met de Nederlandse Reclame Code (NRC). De distributeur liet zich daardoor niet uit het veld slaan en was het gedeeltelijk met mij eens en gedeeltelijk ook niet. Volgens hem had ik waarschijnlijk te maken gehad met een te enthousiaste distributeur die niet volgens de regels van Forever handelde. Dit heeft hij duidelijk gemaakt door mij een volledige versie van het samenwerkingsreglement sturen, dat ook op internet te vinden is. Daarin staat:

“Verboden activiteiten die grond vormen voor beëindiging en aansprakelijkheid voor de eventuele schade die deze activiteiten met zich meebrengen, omvatten maar zijn niet beperkt tot, het volgende gedrag: Productclaims maken. Het is ten strengste verboden voor een Distributeur om beweringen te uiten met betrekking tot de therapeutische, veiligheids- of helende eigenschappen van de producten. Slechts de verklaringen of beweringen die officieel toegestaan worden door Forever of die vermeld worden in de officiële documentatie van Forever mogen geuit of gebruikt worden. Een Distributeur mag geen beweringen uiten dat producten van Forever nuttig zijn voor de behandeling, preventie, diagnose of genezing van enige ziekte. Medische beweringen met betrekking tot de producten van Forever zijn strikt verboden. Distributeurs dienen klanten die onder behandeling zijn van een arts, of een medische behandeling ondergaan, aan te raden hun arts om advies te vragen voordat ze hun voedingsregime wijzigen.”

De praktijk laat echter zien dat deze regels niet goed nageleefd worden door de ze distributeurs. Bovendien betekent naleving van deze regels niet dat de producten van Forever een meerwaarde hebben voor de gezondheid.

Forever hoofdkantoor

Hoofdkantoor van Forever Living Products in Scottsdale, Arizona.

 

Fluoride en de tandpasta van Forever

De distributeur haalde in zijn mail als voorbeeld aan dat Forever mensen de mogelijkheid wil geven om een tandpasta te gebruiken zonder de omstreden stof fluoride. De naam van deze tandpasta is Forever Living Bright Toothgel. Een tube van 130 ml wordt verkocht voor € 9,68. Ondanks dat de tube groter dan gemiddeld is, bevindt de tandpasta zich in het hogere prijssegment. In plaats van fluoride, dat in de meeste tandpasta’s zit, zouden aloë vera en bijen-propolis de tanden tegen cariës beschermen. Wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat deze ingrediënten hierbij een rol spelen ontbreekt. De meeste mensen zouden niet medisch onderlegd zijn waardoor Forever dit soort zaken graag transparant en eerlijk wil houden en ervoor kiest om geen fluoride in hun tandpasta te stoppen. Door te Googelen zou ik mijn eigen mening over fluoride kunnen vormen.

Hoewel het niet mijn vakgebied is, heb ik mij al eerder verdiept in de voor- en nadelen van fluoride in drinkwater en tandpasta’s. Door ‘tegenstanders’ worden soms onderzoeken genoemd over de gevaren van fluoride in drinkwater. Regelmatig zijn het onderzoeken die zijn uitgevoerd in China waar het drinkwater is verontreinigd met fluoride [5]. Aangezien de dosis bepaalt of iets schadelijk is, zullen er bij toenemende verontreinigen vanzelf ongewenste bijwerkingen optreden. Deze effecten kunnen dan ook niet zomaar vertaald worden naar het gebruik van fluoride in tandpasta. In tandpasta is de hoeveelheid fluoride gereguleerd (0,1–0,15% fluoride). Ook zit er geen fluoride meer in het Nederlands drinkwater, waardoor blootstelling eraan relatief gering is.

Fluoridetandpasta’s en cariëspreventie

In 2010 is er een Cochrane-review verschenen over fluoride in tandpasta en de preventie van cariës bij kinderen en adolescenten [6]. Op basis van een groot aantal gerandomiseerde onderzoeken concludeerden de auteurs dat het toevoegen van fluoride effectiever is dan een placebo. Hiermee bevestigden ze hun eerdere conclusie uit 2003 [7]. Wel is er extra aandacht nodig bij kinderen onder de 6 jaar, waarbij de kans op fluorose bestaat bij een te hoge inname van fluoride. Bij fluorose ontstaat tandverkleuring door de absorptie van fluor gedurende de ontwikkeling van de tanden. Deze groep moet daarom niet teveel tandpasta op de tandenborstel doen (grootte van een erwt) en de tandpasta niet doorslikken. Ouders dienen dit in de gaten te houden. Forever schrijft in haar foldermateriaal [8]:

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat Forever Bright Toothgel zonder fluoride minstens zo goed is als de meest verkochte tandpasta’s met fluoride.

Met de resultaten van de Cochrane-reviews in het achterhoofd is dat een stevige bewering.

Onderzoek naar de tandpasta van Forever

Welk wetenschappelijk onderzoek zou Forever bedoelen? De distributeur wist dat niet, maar ik had het onderzoek zelf al gevonden. Met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid gaat het om het Indiase onderzoek van George D, et al in General Dentistry [9]. Forever verwijst daar ook naar in een intern artikel [10].
In dit in vitro-onderzoek is gekeken naar de antimicrobiële eigenschappen van twee fluoridebevattende tandpasta’s (Pepsodent en Colgate) en Forever Bright Toothgel. Hiervoor zijn zeven veelvoorkomende mondbacteriën geselecteerd en in een petrischaaltje aan de tandpasta’s blootgesteld. De Forever Bright Toothgel bleek net zo effectief in de bestrijding van zes bacteriën dan de twee fluoridebevattende tandpasta’s. In de bestrijding van die ene andere bacterie (S. mitis) bleek de Forever Bright Toothgel significant beter te scoren. Aan dit onderzoek kleven echter wel een aantal relevante tekortkomingen:

  • Het is het enige onderzoek dat hiernaar gekeken heeft. Voor de betrouwbaarheid is het in de wetenschap belangrijk dat resultaten gereproduceerd kunnen worden.
  • De Forever Bright Toothgel wordt in het onderzoek vergeleken met Pepsodent en Colgate, maar er staat niet bij welke typen tandpasta’s precies gebruikt zijn en de hoeveelheid fluoride die erin zat. Er wordt alleen in het algemeen geschreven dat de meeste commerciële tandpasta’s 500-1.000 ppm fluoride bevatten. De Cochrane review laat echter zien dat alleen een tandpasta vanaf 1.000 ppm fluoride effectief is. Mogelijk is de Forever Bright Toothgel vergeleken met (kinder)tandpasta’s die minder dan 1.000 ppm fluoride bevatten. Opmerkelijk dat deze belangrijke informatie ontbreekt. Het algemene advies is immers om een tandpasta met 1.000-1.500 ppm fluoride te gebruiken [11-13].
  • Het is een in vitro-onderzoek, dat een lage bewijslast heeft, ongeacht de uitkomst. De omgeving in de mond en het fysieke poetsen zijn heel anders dan de situatie in een petrischaaltje met op een voedingsbodem gekweekte bacteriën. Bovendien zijn de langetermijneffecten onbekend.
  • De onderzoekers hebben gekeken naar bacteriegroei en niet naar cariëspreventie, terwijl dat wel de primaire uitkomstmaat hoort te zijn.
  • Onduidelijk is wat de gevonden effecten op bacteriegroei voor praktische betekenis hebben, mede door het ontbreken van een controleschaaltje.
  • De vraag is of die ene bacterie (S. mitis) die Forever Bright Toothgel beter bestrijdt dan de fluoridebevattende tandpasta’s betrokken is bij het ontstaan van cariës. Er zijn namelijk onderzoeken waarin deze bacterie wordt geassocieerd met minder cariës [14, 15].
  • De auteurs zelf schrijven dat het een inleidend onderzoek is en dat meer onderzoek bij mensen nodig is.
  • De Forever Bright Toothgel is vergeleken met slechts twee andere tandpasta’s. Dat is een kleine selectie uit het gehele tandpasta-assortiment met andere merken als Aquafresh, Elmex, Parodontax, Prodent, Sensodyne, Oral-B, Zendium en een aantal B-merken. Het is dan erg optimistisch om te stellen dat hun tandpasta minstens zo effectief is als de meest verkochte tandpasta’s met fluoride.

In 2011 is er een summier overzichtsartikel verschenen waarin de rol van aloë vera bij de tandheelkunde wordt besproken [14]. Niet alleen de tanden, maar tevens het tandvlees, mondslijmvlies (orale lichen planus), zweren en wondgenezing na een getrokken tand worden aangestipt. Ook het gebruik van aloë vera in tandpasta wordt kort besproken waarin gerefereerd wordt naar het onderzoek van George D, et al. Meer informatie over de rol van aloë vera bij het gezond houden van het gebit ontbreekt. We moeten het dus doen met het magere resultaat van één onderzoek. Mocht dit werkelijk de enige publicatie zijn dan kan gesteld worden dat er door Forever misbruik wordt gemaakt van wetenschappelijk onderzoek om hun producten aan te prijzen. Het is namelijk niet wenselijk dat bedrijven ieder individueel resultaat uit een in vitro-onderzoek gebruiken om hun producten aan te prijzen. Dat zou een wildgroei aan claims opleveren die onvoldoende zijn onderbouwd en de consument misleiden en mogelijk zelfs schaden. Forever denkt daar echter anders over volgens een intern artikel van hun [10]:

Hoewel het hier slechts gaat om een laboratorium – onderzoek (het is dus niet op mensen uitgetest), geeft dit een dermate overtuigend resultaat dat we met trots over onze tandpasta mogen spreken met een ieder die het maar wil horen.

Contact met het hoofdkantoor van Forever

De distributeur heb ik bovenstaande opsomming gestuurd met de vraag hoe hij daar tegenaan kijkt. Hij gaf eerlijk toe dat zijn kennis daarover te beperkt is. Wel gaf hij mij het e-mailadres van het hoofdkantoor in Baarn. Wellicht konden zij mij van antwoorden voorzien. De inhoud van dit artikel heb ik in een mail samengevat met de slotvragen:
Vinden jullie van Forever Living Products dat het onderzoek van George D, et al [8] overtuigend genoeg is om te stellen dat Forever Bright Toothgel even effectief is bij de preventie van cariës als tandpasta’s met fluoride (>1.000 ppm fluoride)? Zo ja, wat vinden jullie dan van de tekortkomingen die ik heb opgesomd? Is er meer onderzoek gepubliceerd waarin Forever Bright Toothgel is vergeleken met andere fluoridebevattende tandpasta’s?

De reactie die ik onlangs (na het sturen van een herinneringsmail) van het hoofdkantoor kreeg:

“Geachte heer van Berkel,

Hartelijk dank voor uw email.
Wij hebben dit intern met de betrokken partijen besproken. Wij hebben geen behoefte om hierop te reageren.

Mocht u verdere vragen hebben, dan horen wij het graag.

Met vriendelijke groet,
Distributor Support”

Aangezien de vragen gemotiveerd waren, wilde ik graag weten wat ze ertoe besloten heeft om niet te reageren. Tevens gaf ik aan dat ik er een artikel over aan het schrijven ben voor mijn website. Daarom nodigde ik ze nogmaals uit om een reactie te geven die dan integraal onder het artikel geplaatst zou worden. Wanneer ze het artikel voor publicatie wilden lezen was dat geen probleem en konden ze dat aangeven. Van het hoofdkantoor kreeg ik de volgende reactie:

“Geachte heer van Berkel,

Zoals aangegeven hebben wij, gezien de intenties die u in uw tweede mail heeft aangegeven, geen behoefte om inhoudelijk in te gaan op uw communicatie. Het staat u vrij om op basis van theorie te twijfelen aan de werking van één van onze producten. Het staat ons vrij om op basis van de praktijk van ruim 35 jaar wereldwijde groei in gebruikers, niet te twijfelen aan de positieve werking van onze producten. Wij hechten dan ook meer waarde aan de mening van onze gebruikers dan aan de mening van u.

Met vriendelijke groet,
Distributor Support”

Samenvatting

Via LinkedIn ben ik benaderd door een distributeur van Forever Living. Hoewel er meningsverschillen waren over de producten, was het emailcontact vriendelijk en correct, zonder ongeoorloofde claims en met gepaste terughoudendheid.  Bij enkele kritische vragen over Forever Bright Toothgel verwees hij mij naar het hoofdkantoor in Baarn. Forever zegt namelijk dat wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat hun tandpasta minstens zo effectief is als de meest verkochte tandpasta’s met fluoride. Het betreffende onderzoek waar Forever op doelt is gedaan in petrischaaltjes en kent verschillende relevante tekortkomingen die het niet rechtvaardigen om de gevonden resultaten van Forever Bright Toothgel te vertalen naar cariëspreventie bij mensen, noch te vergelijken met fluoridebevattende tandpasta’s. Bovendien ontbreekt er veel relevante informatie in de publicatie om de resultaten te duiden. Forever heb ik een email gestuurd met enkele vragen daarover, maar ze hadden geen behoefte om daarop te reageren.
Forever mag best tandpasta verkopen zonder fluoride en met aloë vera en propolis, maar door te beweren dat de tandpasta minstens zo effectief is als de meest verkochte tandpasta’s met fluoride gaan ze te ver. Daar is meer bewijs voor nodig.

Filmpje over het productieproces van Forever Bright Toothgel

Referenties

  1. https://www.youtube.com/watch?v=63ZESK2pWh4
  2. https://www.foreverliving.com/marketing/Page.do?name=about
  3. https://www.overvoedingengezondheid.nl/pages/sub/79139/Forever_Living_alo_vera.html
  4. https://www.reclamecode.nl/webuitspraak.asp?ID=126029&acCode
  5. NRC (National Research Council). 2006. Fluoride in Drinking Water: A Scientific Review of EPA’s Standards. Washington, DC:National Academies Press.
  6. Walsh T, Worthington HV, Glenny AM, Appelbe P, Marinho VC, Shi X. Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries in children and adolescents. Cochrane Database Syst Rev. 2010 Jan 20;(1):CD007868.
  7. Marinho VC, Higgins JP, Sheiham A, Logan S. Fluoride toothpastes for preventing dental caries in children and adolescents. Cochrane Database Syst Rev. 2003;(1):CD002278.
  8. https://gallery.foreverliving.com/gallery/NLD/download/products/1069_13_personal_care/028_BE.pdf
  9. George D, Bhat SS, Antony B. Comparative evaluation of the antimicrobial efficacy of aloe vera tooth gel and two popular commercial toothpastes: an in vitro study. Gen Dent. 2009 May-Jun;57(3):238-41.
  10. Forever Bright Toothgel; nóg beter dan u dacht! Distributeurs I Forever Benelux
  11. http://www.dentalhealth.ie/dentalhealth/teeth/fluoridetoothpastes.html
  12. http://www.designedtosmile.co.uk/delivering_better_oral_health.pdf
  13. http://www.ivorenkruis.nl/index.cfm?id=13&T=14&S=0&page=Adviezen&M=5&I=35&&showfulltext=1
  14. Corby PM, Lyons-Weiler J, Bretz WA, Hart TC, Aas JA, Boumenna T, Goss J, Corby AL, Junior HM, Weyant RJ, Paster BJ. Microbial risk indicators of early childhood caries. J Clin Microbiol. 2005 Nov;43(11):5753-9.
  15. Gross EL, Beall CJ, Kutsch SR, Firestone ND, Leys EJ, Griffen AL. Beyond Streptococcus mutans: dental caries onset linked to multiple species by 16S rRNA community analysis. PLoS One. 2012;7(10):e47722.
  16. Tanwar R, Gupta J, Asif S, Panwar R, Heralgi R. Aloe Vera and its uses in Dentistry. Indian J Dent Adv 2011; 3(4): 656-658.