Green Routine is een voedingssupplement dat speciaal ontwikkeld is voor het verhelpen van darmklachten bij onder andere het ‘prikkelbaredarmsyndroom‘ (PDS), de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Het zou worden aanbevolen door dokters en wordt ook wel “De 14-daagse wondermethode” genoemd. Naast Green Routine zou je alles kunnen blijven eten omdat de klachten niets met voeding te maken zouden hebben. Green Routine bestaat uit 38 ingrediënten, waaronder plantenpoeders en een zevental probiotica. De werking zou berusten op 1) het herstellen van een verstoorde darmmicrobiota, 2) het repareren van de darmwand en 3) het herstellen van de algehele darmgezondheid. Er worden echter verschillende regels overtreden, waaronder de Geneesmiddelenwet en de Europese claimsverordening. Daarnaast ontbreekt een wetenschappelijke onderbouwing voor de geclaimde effecten.

In dit artikel

1. Wat is Green Routine?

Green Routine is in oktober 2023 opgericht (kvk-nummer: 91631319) met als eigenaar de gelijktijdig opgerichte Kouwenoord Holding B.V. Het enige product dat ze verkopen is het voedingssupplement Green Routine. De formule van Green Routine is ontwikkeld door de Nederlandse orthomoleculair therapeut Thijs Jansen in samenwerking met Amerikaanse wetenschappers en gebaseerd op de laatste wetenschap. Het is een voedingssupplement in poedervorm waarvan geclaimd wordt dat het darmklachten en ontstekingen vermindert, zonder dat de voeding aangepast hoeft te worden en zonder bijwerkingen [1, 2]. Ook de darmklachten die optreden bij het ‘prikkelbaredarmsyndroom‘ (PDS) en inflammatoire darmziekten als de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Het wordt ook wel “De 14-daagse wondermethode” genoemd, gebaseerd op echter wetenschap (zie screenshot). Dagelijks 10 gram Green Routine is voldoende. Voeding zou er niets mee te maken hebben (zie screenshot). Het zou in drie stappen werken:

  1. Herstellen van een verstoorde darmmicrobiota
  2. Repareren van de darmwand
  3. Herstellen van de algehele darmgezondheid.

Op Facebook hebben ze een gesloten community voor lotgenoten met het PDS, dat nu 7.900 leden telt [3]. Lotgenoten kunnen daar terecht voor advies, ondersteuning of om hun verhaal te delen. Het advies is om iedere dag een scoop (10 gram) op te lossen in 250-350 ml koud water en op te drinken. Bij voorkeur voor het ontbijt en op een lege maag. Voor een maand betaal je nu geen €98,- maar €34,95,- (€1,17/dag), exclusief verzending [1].

Maak je geen zorgen meer over wat je eet, laat Green Routine het zware werk doen!” (zie screenshot)

“De oplossing voor PDS is eindelijk gevonden”

“Ontdek de “14-daagse wondermethode” die duizenden vrouwen heeft bevrijd van de kluisters van PDS. Dit is geen sprookje; dit is echte wetenschap, verpakt in een eenvoudige dagelijkse routine.” (zie screenshot)

De samenstelling bestaat uit 38 natuurlijke ingrediënten (hoewel er op het etiket maar 36 staan), waaronder zeven probiotische bacteriesoorten:

  • Aardbeien-poeder
    60 mg
  • Acaibessen-poeder
    100 mg
  • Acerola-poeder
    ? mg
  • Alfalfagras-poeder
    500 mg
  • Amerikaanse ginseng-poeder
    50 mg
  • Ananas-poeder
    ? mg
  • Appelpectine-poeder
    500 mg
  • Ashwaganda-poeder
    50 mg
  • Bosbessen-poeder
    300 mg

  • Broccoli-poeder
    1.000 mg
  • Chlorella-poeder
    600 mg
  • Cranberry-poeder
    50 mg
  • Druivenpit-extract
    60 mg
  • Frambozen-poeder
    50 mg
  • Gemberwortel-extract
    200 mg
  • Goji-poeder
    50 mg
  • Groene thee-extract
    50 mg
  • L-glutamine
    1.000 mg
  • Lijnzaad-poeder
    100 mg

  • Limoensmaak
    ? mg
  • Pepermuntblad-poeder
    800 mg
  • Rozebottel-poeder
    ? mg
  • Siberische ginseng-poeder
    30 mg
  • Spirulina-poeder
    700 mg
  • Spinazie-poeder
    900 mg
  • Venkelzaad-poeder
    200 mg
  • Vitamine B12
    2,5 µg
  • Wortel-poeder
    ? mg
  • Zoethoutwortel-extract
    20 mg

Probiotica

  • Bifidobacterium longum
    1 miljard CFU
  • Bifidobacterium lactis
    1 miljard CFU
  • Bifidobacterium bifidum –
    1 miljard CFU

  • Lactobacillus rhamnosus
    miljard CFU
  • Lactobacillus salivarius
    1 miljard CFU

  • Lactobacillus plantarum
    1 miljard CFU
  • Lactobacillus acidophilus
    1 miljard CFU

2. Waar zou Green Routine goed voor zijn?

Over Green Routine als product worden verschillende claims gemaakt op zowel hun website als op hun Facebookpagina. Enkele daarvan zijn [1, 2]:

  • “Green Routine is speciaal samengesteld om effectief te zijn bij diverse darmproblemen, waaronder Prikkelbare Darm Syndroom (PDS), Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO), Leaky Gut, en de ziekte van Crohn. De natuurlijke ingrediënten in het product richten zich op het herstellen van de darmbalans en het verlichten van symptomen geassocieerd met deze aandoeningen.”
  • Maak je geen zorgen meer over wat je eet, laat Green Routine het zware werk doen! Green Routine gaat direct aan het werk om je darmbalans van binnenuit te herstellen, waardoor jij kan blijven genieten van je favoriete maaltijden!
  • “Nu, na slechts 3 weken, heb ik een regelmatige, pijnvrije stoelgang. Laat je spijsverteringszorgen achter je!”
  • “Transformeer je leven: Zeg voorgoed dag tegen Prikkelbare Darm Syndroom met Green Routine!”
  • “Met zijn 100% natuurlijke ingrediënten is dit de veiligste en effectiefste oplossing, om jouw klachten direct te verlichten.”
  • “Nederlandse therapeut ontdekt 6-seconden doorbraak in spijsverteringsproblemen.”
  • “De oplossing voor PDS is eindelijk gevonden”
  • “Bevordert de darmgezondheid”
  • “Ondersteunt spierherstel”
  • “Verbetert immuunfunctie”
  • “Langdurige verlichting van PDS-symptomen”
  • “Heelt de darmen volledig”
  • “Rijk aan vitamines & mineralen”
  • “Geen trek meer in suiker”
  • “Geen bijwerkingen of afhankelijkheid”
  • “Aanbevolen door dokters”
  • “Aanbevolen door toonaangevende gezondheidsexperts en toppresteerders”

Dit is gebaseerd op de vermeende eigenschappen van de ingrediënten. Een groot aantal ingrediënten wordt uitgelicht, waar verschillende gezondheids- en medische claims voor worden gemaakt [1, 2].

Er wordt geschreven dat je naast Green Routine alles kunt blijven eten (zie screenshot, screenshot, screenshot). Dat is echter onwaarschijnlijk bij complexe darmziekten zoals PDS, de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Bepaalde voeding kan namelijk darmklachten triggeren. Dat verander je niet zomaar, waarna je alle voeding weer kunt eten. Het is dan ook opmerkelijk dat je bij een bestelling Green Routine gratis “darmvriendelijke recepten” een “voedingsdagboek, zodat je er achter komt wat je darmen triggerd, zodat je betere keuzes kan maken voor je darmen!” en “Mental Health Coaching” erbij krijgt. Er worden ook laag-FODMAP-vriendelijke recepten geadviseerd (zie screenshot) en voorheen kreeg je er ook een FODMAP voedingslijst bij (zie screenshot).

3. Regelgeving voor het gebruik van voedings-, gezondheids- en medische claims

In Europa is er regelgeving voor het gebruik van voedings-, gezondheids- en medische claims in commerciële mededelingen. Dat is geregeld in verordening 1924/2006 (claimsverordening) [4] en de Geneesmiddelenwet [5]. Daarnaast is er in Nederland de ‘Nederlandse Reclame Code‘ (NRC) en de ‘Code Aanprijzing Gezondheidsproducten’ (CAG) als bijzondere reclamecode waarin die regelgeving verwerkt zit. Niet alles mag namelijk worden gezegd en geschreven. Met die regelgeving wordt getracht om de consument te beschermen tegen misleiding en om oneerlijke concurrentie tegen te gaan. Maar dan moeten adverteerders zich daar wel aan houden.

3.1 Voedingsclaims

Een voedingsclaim is een claim die stelt, de indruk wekt of impliceert dat een levensmiddel bepaalde heilzame voedingseigenschappen heeft met betrekking tot:

  • De energetische waarde (calorische waarde) die het
    • levert,
    • in verlaagde of verhoogde mate levert, of
    • niet levert, en/of
  • De nutriënten of andere stoffen die het
    • bevat,
    • in verlaagde of verhoogde hoeveelheid bevat
    • niet bevat

Welke voedingsclaims zijn toegestaan en onder welke voorwaarden is vastgelegd in Verordening 1924/2006. Voorbeelden van voedingsclaims en de voorwaarden voor gebruik zijn:

  • Bron van vitamines en/of mineralen

“De claim dat een levensmiddel een bron van vitaminen en/of mineralen is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, is alleen toegestaan als het product minimaal een significante hoeveelheid bevat zoals vastgesteld in de bijlage bij Richtlijn 90/496/EEG of een hoeveelheid waarin is voorzien door afwijkingen die zijn toegestaan krachtens artikel 6 van Verordening (EG) nr. 1925/2006 van de Raad en het Europees Parlement van 20 december 2006 betreffende de toevoeging van vitaminen en mineralen en bepaalde andere stoffen aan levensmiddelen.”

  • Vetarm

“De claim dat een levensmiddel vetarm is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, is alleen toegestaan als het vetgehalte van het product maximaal 3 g/100 g voor vaste stof of 1,5 g/100 ml voor vloeibare stoffen bedraagt (1,8 g/100 ml voor halfvolle melk).”

  • Suikerarm

“Een claim dat een levensmiddel suikerarm is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, is alleen toegestaan als het suikergehalte van het product maximaal 5 g/100 g voor vaste stof of 2,5 g/100 ml voor vloeibare stoffen bedraagt.”

  • Eiwitrijk

“De claim dat een levensmiddel eiwitrijk is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, is alleen toegestaan als minimaal 20 % van de energetische waarde van het levensmiddel wordt geleverd door eiwitten.

  • Vezelrijk

“De claim dat een levensmiddel vezelrijk is en elke andere claim die voor de consument waarschijnlijk dezelfde betekenis zal hebben, is alleen toegestaan als het vezelgehalte van het product minimaal 6 g/100 g of 3 g/100 kcal bedraagt.”

3.2 Gezondheidsclaims

Een gezondheidsclaim is een claim die stelt, de indruk wekt of impliceert dat er een verband bestaat tussen een levensmiddelencategorie, een levensmiddel of een bestanddeel daarvan en de gezondheid. Die gezondheidsclaim moet dan gekoppeld zijn aan een bepaalt ingrediënt of voedingsstof en daar moet ook naar verwezen worden. Bijvoorbeeld door bij de gezondheidsclaim “Supplement X draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem*” een asterisk te zetten en in de buurt daarvan met opnieuw een asterisk aan te geven op welk ingrediënt of voedingsstof die gezondheidsclaim gebaseerd is. Bijvoorbeeld dat ijzer bijdraagt tot de normale werking van het immuunsysteem, wanneer er ijzer in het supplement zit. De ‘European Food and Safety Authority‘ (EFSA) heeft als taak om gezondheidsclaims te beoordelen en de Europese Commissie daarover te adviseren. Een gezondheidsclaim wordt dan, onder bepaalde voorwaarden, toegelaten (geautoriseerd) of afgewezen. Gezondheidsclaims die zijn afgewezen mogen niet gebruikt worden. Gezondheidsclaims die zijn goedgekeurd mogen, onder bepaalde voorwaarden, wel gebruikt worden. Voorbeelden daarvan zijn:

  • Vitamine D draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem

“De claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die ten minste een bron van vitamine D zijn zoals bedoeld in de claim “Bron van [naam van de vitamine(n)] en/of [naam van het mineraal/de mineralen]mineraal], zoals vermeld in de bijlage bij Verordening 1924/2006.”

  • Calcium is nodig voor de instandhouding van normale botten

“De claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die ten minste een bron van calcium zijn zoals bedoeld in de claim “Bron van [naam van de vitamine(n)] en/of [naam van het mineraal/de mineralen]mineraal], zoals vermeld in de bijlage bij Verordening 1924/2006.”

  • DHA en EPA dragen bij tot de instandhouding van de normale bloeddruk

“De claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die zor­ gen voor een dagelijkse inname van 3 gram EPA en DHA. Om de claim te dragen moet aan de consument informatie worden verstrekt dat het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 3 gram EPA en DHA. Wanneer de claim wordt gebruikt voor voedings­supplementen en/of verrijkte levensmiddelen, moet aan de con­sument tevens informatie worden verstrekt dat de aanvullende da­gelijkse inname van EPA en DHA samen niet meer dan 5 gram mag bedragen.”

  • Eiwitten dragen bij tot de instandhouding van de spiermassa

“De claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die een bron van eiwitten zijn zoals bedoeld in de claim “Bron van eiwitten”, zoals vermeld in de bijlage bij Verordening (EG) nr. 1924/2006.”

  • Water draagt bij tot de instandhouding van de normale fysische en cognitieve functies

“Om de claim te dragen moet informatie aan de consument worden verstrekt dat om het geclaimde effect te verkrijgen per dag ten minste 2,0 liter water, uit alle bronnen, moet worden geconsumeerd.”

3.2.1 On hold-claims

Naast de gezondheidsclaims voor  voedingsstoffen die zijn beoordeeld door de EFSA, zijn er ook gezondheidsclaims voor voedingsstoffen die nog niet zijn beoordeeld. Het gaat dan met name om kruidensupplementen (botanicals). Die staan al jaren op de wachtlijst (on hold) om beoordeeld te worden, omdat onduidelijk is hoe de wetenschappelijke onderbouwing eruit zou moeten zien en of traditioneel gebruik daar een onderdeel van moet uitmaken. Vooralsnog zijn deze on hold-claims toegestaan, maar er zijn wel enkele voorwaarden:

  • De adverteerder moet de claims wetenschappelijk kunnen onderbouwen.
  • Er moet voldaan worden aan de ‘conditions of use‘ (gebruiksvoorwaarden).
  • De ‘Indicatieve lijst‘ voor on hold-claims moet als richtlijn worden gebruikt.

of

  • De adverteerder maakt gebruik van een disclaimer.
  • Er moet voldaan worden aan de ‘conditions of use‘ (gebruiksvoorwaarden).
  • De ‘Indicatieve lijst‘ voor on hold-claims moet als richtlijn worden gebruikt.

Dat is een onwenselijke situatie omdat on hold-claims niet zelden gezondheidsclaims zijn waar weinig bewijs voor is, waardoor het minder aannemelijk is dat de geclaimde effecten bij de gebruiker zullen optreden [6].

3.3 Medische claims

Een medische claim is een bewering over het voorkomen, behandelen of genezen van een ziekte. Zulke claims zijn alleen toegestaan voor geneesmiddelen en medische zelfzorg hulpmiddelen en niet voor levensmiddelen en voedingssupplementen. Zo zijn er wel voedingssupplementen op basis van simethicone en Bifidobacterium longum 35624 (Alflorex+®) die als medisch hulpmiddel zijn geregistreerd en mogen claimen dat het gebruik ervan klachten van PDS kan verminderen. Deze ingrediënten zitten echter niet in Green Routine.

De definitie van een geneesmiddel volgens de geneesmiddelenwet (artikel 1b) is:

Een substantie of een samenstel van substanties die bestemd is om te worden toegediend of aangewend voor dan wel op enigerlei wijze wordt gepresenteerd als zijnde geschikt voor:

    1. het genezen of voorkomen van een ziekte, gebrek, wond of pijn bij de mens,
    2. het stellen van een geneeskundige diagnose bij de mens, of
    3. het herstellen, verbeteren of anderszins wijzigen van fysiologische functies bij de mens door een farmacologisch, immunologisch of metabolisch effect te bewerkstelligen.”

Een uitzondering zijn claims met betrekking tot ziekterisicoreductie. Wanneer daar een vergunning voor verleent is, mogen die gebruikt worden.

4. Green Routine overtreedt de regelgeving

4.1 Niet toegestane gezondheidsclaim

Voor verschillende ingrediënten in Green Routine worden gezondheidsclaims gemaakt die niet zijn goedgekeurd en waarvoor geen on hold-claim is. Die gezondheidsclaims mogen niet gemaakt worden. Bijvoorbeeld (slechts een kleine selectie):

Probiotica
Gezondheidsclaims die voor verschillende probiotica gemaakt worden zijn:

  • Bevordert darmgezondheid”
  • “Verlicht gastro-intestinale problemen”
  • “Ondersteunt het immuunsysteem”
  • “Versterkt het immuunsysteem”

Voor probiotica zijn echter geen gezondheidsclaims goedgekeurd [7]. Die mogen dus niet gebruikt worden voor Green Routine.

L-glutamine
Gezondheidsclaims die voor L-glutamine gemaakt worden zijn:

Dit zijn gezondheidsclaims die in soortgelijke bewoordingen wel zijn beoordeeld door de EFSA, maar zijn afgewezen [8]. Die mogen dus niet gebruikt worden voor Green Routine.

Spirulina

Gezondheidsclaims die voor spirulina gemaakt worden zijn:

Deze gezondheidsclaims zijn niet beoordeeld door de EFSA. Wel zijn er on hond-claims met betrekking tot het ondersteunen van het immuunsysteem (ID1876), maar daar wordt niet aan voldaan. Het gaat bovendien over het ondersteunen van het immuunsysteem en niet over het versterken ervan. Daarnaast is de ‘conditions of use‘:

“Daily amount to be consumed to produce claimed effect: 2 gram(s)”

In de aanbevolen dagdosering Green Routine zit echter maar 700 mg spirulina-poeder. Die gezondheidsclaim mag dus niet gebruikt worden.

Voor spirulina en de ondersteuning van de hartgezondheid is geen on hold-claim. Die gezondheidsclaim mag dus niet gebruikt worden.

Voor spirulina en je meer energiek voelen is een on hold-claim (ID2737). De ‘conditions of use‘ is echter:

“Spirulina alga – At least 2 g per day”

In de aanbevolen dagdosering Green Routine zit echter maar 700 mg spirulina-poeder. Die gezondheidsclaim mag dus niet gebruikt worden.

Ashwagandha

Gezondheidsclaims die voor ashwagandha (Withania somnifera) gemaakt worden zijn:

Deze gezondheidsclaims zijn niet beoordeeld door de EFSA. Wel is er een on hold-claim met betrekking tot ontspanning (ID2183), maar daar wordt niet aan voldaan. De ‘conditions of use‘ is namelijk:

“Root 0.5-3g/day”

“Root/ The equivalent of 3-6 g of powder root per day”

In de aanbevolen dagdosering Green Routine zit echter maar 50 mg ashwagandha-poeder. Die gezondheidsclaim mag dus niet gebruikt worden. Voor de overige gezondheidsclaims (angst, slaapkwaliteit, hersenfunctie) zijn geen on hold-claim waardoor die niet gebruikt mogen worden.

Het ‘Rijksinstituut voor Volksgezondheid en milieu‘ (RIVM) heeft onlangs een risicobeoordeling uitgevoerd van kruidenpreparaten met ashwagandha [9]. Daarin concluderen ze:

“Het RIVM onderzocht of kruidenpreparaten met Withania somnifera schadelijk zijn voor de gezondheid. Het kruid kan schadelijke effecten veroorzaken bij mensen die er gevoelig voor zijn. Het is onbekend om welke mensen dat gaat. Het RIVM adviseert daarom uit voorzorg om geen kruidenpreparaten met Withania somnifera te gebruiken, en vooral niet tijdens de zwangerschap.”

Ondersteunen of versterken van het immuunsysteem?

Soms mag (al bij een lage hoeveelheid) geclaimd worden dat een ingrediënt bijdraagt aan de normale werking van het immuunsysteem. Bijvoorbeeld voor de vitamines A, B6, B11 (foliumzuur), B12, C en D en de mineralen ijzer, koper, selenium en zink. Het is echter niet toegestaan om te claimen dat ingrediënt X het immuunsysteem verbetert of versterkt. Green Routine gebruikt echter regelmatig die formulering (L-glutamine, spirulina-poeder, goji-poeder, spinazie-poeder, Siberische ginseng-poeder en enkele probiotica).

Green Routine zorgt ervoor dat je minder snel ziek wordt
Claims die betrekking hebben op ziekterisicobeperking zijn niet toegestaan voor voedingssupplementen, tenzij een vergunning daarvoor is verleend. Green Routine claimt dat het je immuunsysteem ondersteunt zodat je minder snel ziek wordt.

 

Geen verwijzing naar ingrediënt

Er worden regelmatig gezondheidsclaims gemaakt waarbij niet wordt verwezen naar een ingrediënt waar die gezondheidsclaim op gebaseerd zou zijn. Bijvoorbeeld:

  • Ondersteunt je immuunsysteem”
  • “Bevordert de darmgezondheid”
  • “Geef meer energie”
  • “Bevordert de spijsvertering”

4.2 Niet toegestane voedingsclaims

Er wordt geclaimd dat Green Routine rijk is aan vitamines en mineralen (zie screenshot)). Dat betekent dat Green Routine ten minste tweemaal de hoeveelheid van de onder ‘Bron van vitamine of mineraal’ bedoelde hoeveelheid moet bevatten. Maar voor welke vitamines en mineralen geldt dat? Dat moet namelijk gespecificeerd worden. Deze voedingsclaims is gebaseerd op de ingrediënten die van nature vitamines en mineralen bevatten. Maar hoeveel je er uiteindelijk met een scoop Green Routine mee binnenkrijgt is onduidelijk, terwijl dat wel bekend moet zijn om die voedingsclaim te mogen gebruiken. Een uitzondering is vitamine B12 die eraan is toegevoegd.

4.3 Niet toegestane medische claims

Voor Green Routine worden verschillende medische claims gemaakt die niet zijn toegestaan.

Green Routine vermindert darmklachten
Claims die betrekking hebben op het verlichten of verminderen van darmklachten zijn medische claims en mogen niet gemaakt worden. In de CAG staat daarover in artikel 5.2 [10]:

“Reclame voor gezondheidsproducten waarbij sprake is van een aanprijzing met geneeskundige inhoud of een toespeling daarop mag niet.”

Dergelijke medische claims worden echter met grote regelmaat door Green Routine gebruikt op hun website en sociale media omdat het supplement juist bedoeld is voor mensen met uiteenlopende darmklachten waaronder ook mensen met PDS, SIBO, de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Daarmee voldoet het aan de definitie van een medicijn.

 

Green Routine vermindert ontstekingen
Claims met betrekking tot het verminderen van ontstekingen vallen ook onder de medische claims en zijn niet toegestaan voor voedingssupplementen. Green Routine claimt dat het ontstekingen vermindert.

4.4 Overige overtredingen

Naast het gebruik van voedings-, gezondheids- en medische claims die niet zijn toegestaan worden er nog andere regels overtreden.

Wat betreft de CAG gaat het om overtredingen van de volgende artikelen:

Artikel 9 (en art. 3a claimsverordening

“Reclame voor een gezondheidsproduct dient geen onjuiste voorstelling van zaken te geven en mag niet misleiden. De aangeprezen werking dient met de aanbevolen dagdosering aannemelijk te zijn voor de doelgroep. Toelichting:

Reclame voor een gezondheidsproduct moet waarheidsgetrouw zijn, mag de eigenschappen ervan niet overdrijven en mag niet, direct of indirect, aanzetten tot onnodig of overdadig gebruik van dat gezondheidsproduct.”

Het is niet aannemelijk dat Green Routine bij de diverse darmklachten en darmziekten verbetering geeft.

Artikel 17 (en art. 12c claimsverordening)

Reclame mag niet direct of indirect een aanbeveling bevatten van wetenschapsbeoefenaren, beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg of bij het publiek bekende personen die door hun bekendheid en reputatie het gebruik van gezondheidsproducten zouden kunnen stimuleren.

Green Routine geeft aan dat het gebruik van Green Routine voor 90 dagen wordt aanbevolen door dokters. Hieruit blijkt ook dat het om medische claims gaat.

 

Artikel 18

“Reclame mag niet stellen of suggereren dat gezondheidsproducten veilig zijn. Het woord ‘veilig’ en de veiligheid van het product in een relevante context mag echter wel worden toegelicht wanneer deze relevante context duidelijk wordt vermeld.”

Met een vinkje wordt aangegeven dat Green Routine veilig is.

Artikel 19

“19. Reclame mag niet vermelden of suggereren dat de veiligheid of de werkzaamheid van het gezondheidsproduct te danken is aan het feit dat het “natuurlijk” of van “natuurlijke oorsprong” is, tenzij dat bewezen juist en relevant onderscheidend van soortgelijke producten is.”

Green Routine geeft aan dat het met de 100% natuurlijke ingrediënten het de veiligste en effectiefste oplossing is en dat de kracht van natuurlijke ingrediënten komt.

Artikel 20 en 25

“Reclame mag niet vermelden dan wel door zijn formuleringen of afbeeldingen de indruk wekken dat het gezondheidsproduct geen neveneffecten of beperkingen heeft. De afwezigheid van een specifieke voor de gebruiker herkenbare neveneffect of beperking mag genoemd worden. De term “bijwerking” mag niet voor gezondheidsproducten worden gebruik.”

Elke impliciete of expliciete vergelijking met andere gezondheidsproducten moet aantoonbaar juist zijn en mag geen afbreuk doen aan de waarde van andere producten.”

Green Routine geeft aan dat er geen bijwerkingen zijn, terwijl juist mensen met PDS, de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa (tijdelijk) gevoelig kunnen zijn voor voedingsvezels en probiotica en daar bijwerkingen van kunnen ervaren. Green Routine maakt ook vergelijkingen met andere darmoplossingen waarvan ze niet kunnen aantonen dat die juist zijn.

 

5. Overige onregelmatigheden

Op de Facebookpagina van Green Routine wordt verwezen naar een webpagina van hun met daarop “het schokkende verhaal van Ingrid” (zie screenshot) [11]. Op deze webpagina kun je Green Routine bestellen, maar er wordt ook gebruik gemaakt van medische claims, waaronder:

Green Routine was speciaal ontwikkeld om de darmflora weer in evenwicht te brengen! Met 38 natuurlijke vitamines & mineralen en goede bacteriën worden de darmen hersteld en gevoed, en nemen de schadelijke bacteriën af.. Waardoor typische klachten zoals diarree, buikpijn of winderigheid afnemen..”

“Geloof me, ik heb 14 jaar met spijsverteringsproblemen gelopen en alles geprobeerd, maar sinds ik Green routine heb ontdekt, is alles veranderd..

Bovenaan de webpagina staat dat de bron de website Darmgezondheid.nl is (zie screenshot), maar dat is niet zo.

Op de website staat dat er door gebruikers 14.711 reviews zijn geschreven (bij 52.322 gebruikers) met een gemiddelde beoordeling van 4.7 sterren (zie screenshot). Onduidelijk is echter waar de reviews op gebaseerd, wie die verzameld heeft en of ze authentiek zijn. Een dag later was de beoordeling gestegen tot 4,9 sterren, terwijl het aantal reviews en gebruikers gelijk is gebleven (zie screenshot). Het is lastig om bij zoveel reviews het gemiddelde aantal sterren met 0,2 te laten toenemen, zeker wanneer nog maar zeven zakken op voorraad zouden zijn (wat telkens verandert wanneer de pagina wordt vernieuwd).

Een rekenvoorbeeld
Nu hebben 14.711 gebruikers een review geschreven met een gemiddelde beoordeling 4,7 sterren. In totaal zijn er dan 69.141,7 sterren gegeven (4,7 x 14.711). Wanneer er 10.000 reviews bij komen, met een gemiddelde beoordeling van 5 sterren, kom je in totaal op 119.141,7 sterren (10.000 x 5 + 69.141,7). Wanneer je die deelt door het nieuwe totaal aantal gebruikers die een review hebben geschreven (24.711) kom je uit op een gemiddelde beoordeling van 4,82 sterren.

Een bekende website waar reviews van bedrijven op te vinden zijn is Trustpilot. Volgens Green Routine zouden ze daar 4,8 sterren op scoren (zie screenshot). Trustpilot geeft echter een gemiddelde beoordeling van 3,4 sterren op basis van 34 reviews (zie screenshot)

Green Routine zou gezien zijn op Linda, RTL4, De Telegraaf en de NOS (zie screenshot). Onduidelijk is waar dat dan gezien zou moeten zijn.

Green Routine wordt gepromoot met een “90-dagen Transformatie Garantie of Geld Terug!” (zie screenshot). Maar ook met een 30 dagen proefperiode, zelfs als de verpakking open is (zie screenshot). Je zou verwachten dat dit zo ook in het retourbeleid staat. Daar staat echter dat gebruikte producten niet worden geaccepteerd voor retour:

Bij Green Routine willen we dat u volledig tevreden bent met uw aankoop. Mocht u om welke reden dan ook niet tevreden zijn, bieden wij een 90-dagen retourbeleid.

    • Retourtermijn: U heeft 90 dagen vanaf de datum van aankoop om een item te retourneren.
    • Retourvoorwaarden: Producten moeten in de originele staat en verpakking worden geretourneerd. Beschadigde of gebruikte producten kunnen niet worden geaccepteerd voor retour.”

Op Facebook en Truspilot zijn overigens verschillende reacties te lezen van gebruikers die schrijven  hun geld terug willen, maar dat niet krijgen of dat daar niet op gereageerd wordt (zie screenshots, screenshots).

6. Is Green Routine de oplossing voor darmklachten?

Green Routine zou de oplossing zijn voor uiteenlopende darmklachten doordat het de darmmicrobiota weer in balans brengt en de darmen herstelt. Het zou helpen bij zowel de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, PDS, SIBO en ‘leaky gut‘. Dat zijn complexe darmziekten waarvan de oorzaak multifactorieel en niet altijd duidelijk is. Beweren dat Green Routine de oplossing is, is een stevige claim. Hoe sterk is het bewijs daarvoor?

Bij de ziekte van Crohn (vernoemd naar de Amerikaanse arts Burrill Bernard Crohn) is er sprake van een chronische ontsteking van het maagdarmkanaal. Dat kan vanaf de mond tot aan de endeldarm zijn, maar meestal zijn het einde van de dunne darm en delen van de dikke darm ontstoken. Wanneer de ontsteking zich uitbreid naar dieper gelegen delen kunnen fistels ontstaan. Kenmerkend is dat gezonde delen worden afgewisseld met ontstoken delen en er perioden van remissie zijn. Net als colitus ulcerosa valt de ziekte van Crohn onder de inflammatoire darmziekten.

Klachten die kunnen optreden zijn buikpijn, opgeblazen buik, vernauwing (stenose), diarree, gewichtsverlies, koorts, bloedarmoede (door bloedverlies), gewrichtspijn, vermoeidheid en oog- en huidaandoeningen. Hoewel de precieze oorzaken onduidelijk zijn, wordt aangenomen dat het een combinatie is van omgevingsfactoren (voeding, roken, medicijnen), immuunfactoren (immuunrespons, cytokines) en darm-gerelateerde factoren (darmbarrièrefunctie, darmmicrobioom) bij genetisch gevoelige personen [12].

De behandeling bestaat meestal uit medicijnen, bijvoorbeeld corticosteroïden, immunosuppressiva als onderhoudsbehandeling en/of TNF-α-blokkers. Doel daarvan is om de ontsteking af te remmen en te onderdrukken en om nieuwe ziekteactiviteit te voorkomen. Een eetpatroon volgens de Richtlijnen goede voeding kan ondersteunend werken. Voldoende vezels kunnen daarbij helpen [13]. Het blijft verder maatwerk. Er zijn verschillende eetpatronen die soms worden aanbevolen waaronder laag-FODMAP-voeding, Mediterraans, het ‘Specifieke Koolhydraten Dieet‘ (SCD) en vegetarisch/veganistisch, maar er is onvoldoende bewijs dat die effectiever zijn dan een normale gezonde voeding [14]. Het verminderen van de inname van rood vlees en geraffineerde koolhydraten lijkt het risico op terugval niet te verminderen. Ook voor probiotica is er onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor effectiviteit [15, 16]. In de Richtlijn ‘Inflammatoire darmziekten volwassenen‘ van de ‘Federatie Medisch Specialisten‘ worden probiotica niet geadviseerd voor de behandeling van de ziekte van Crohn [17].

Bij colitis ulcerosa is er sprake van een chronische, regelmatig terugkerende ontsteking van de dikke darm (colitis) die met zweervorming (ulcera) gepaard gaat. Het begint in de endeldarm en verspreid zich van daaruit verder. Net als de ziekte van Crohn is het een inflammatoire darmziekten. In tegenstelling tot de ziekte van Crohn blijft de ontsteking echter beperkt zich tot het slijmvlies van de darm en is de darm aaneengesloten ontstoken. Klachten die kunnen optreden zijn buikpijn, bloederige diarree, koorts, bloedarmoede en gewichtsverlies. Daarnaast kunnen ook in de huid, de ogen, lever, galblaas, alvleesklier en gewrichten ontstekingen optreden.

De precieze oorzaken zijn onduidelijk, hoewel er wel duidelijk een genetisch component aanwezig is [18]. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat de samenstelling van de darmmicrobiota, het immuunsysteem en omgevingsfactoren (voeding, medicatie, stress) een rol spelen [19]. De behandeling bestaat vaak uit medicijnen. Een eetpatroon volgens de Richtlijnen goede voeding kan ondersteunend werken. Het blijft verder maatwerk. Er zijn aanwijzingen dat een laag-FODMAP-voeding en een Mediterraans eetpatroon klachten kan verminderen, hoewel het bewijs niet sterk is, wat ook geldt voor probiotica [20, 21]. In de Richtlijn ‘Inflammatoire darmziekten volwassenen‘ van de ‘Federatie Medisch Specialisten‘ worden probiotica niet geadviseerd voor colitis ulcerosa [18].

Het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) is een veelvoorkomende chronische darmaandoening waarbij de beweeglijkheid (peristaltiek) van het maagdarmkanaal is verstoord. Die kan te snel zijn, waardoor diarree kan ontstaan (PDS-D) of te traag, waardoor obstipatie kan ontstaan (PDS-C). Beide kunnen elkaar ook afwisselen (PDS-M). Daarnaast kunnen buikklachten, misselijkheid, een afwijkend ontlastingspatroon, hoofdpijn, slaapproblemen en vermoeidheid optreden. Bij veel mensen met PDS zijn de zenuwen in de darmen extra gevoelig voor prikkels, waardoor signalen naar de hersenen worden gestuurd en vice-versa (darm-hersen-as). De wereldwijde prevalentie van PDS wordt op 10% geschat tot 15% bij de Westerse populatie [22].

Tussen 64 en 89% van de patiënten met PDS meldt dat de klachten worden veroorzaakt door maaltijden of specifiek voedsel zoals tarwe/granen, groenten, melkproducten, vet voedsel, gekruid voedsel, koffie en alcohol [19]. Meestal gaat het dan om buikpijn en gasvorming. Wat betreft voeding laten studies zien dat een laag-FODMAP-voeding de klachten kan verminderen [23-26]. Een glutenvrije voeding lijkt onvoldoende effect te hebben of hoogstens bij een bepaalde subgroep [25]. Er zijn aanwijzingen dat sommige probiotica verbeteringen kunnen geven, maar het bewijs daarvoor is laag [28-30]. Het Zorginstituut Nederland en de NHG-Standaard ‘Prikkelbaredarmsyndroom (PDS)‘ geven aan om bij PDS terughoudend te zijn met het gebruik van probiotica [31, 32]. Stress kan ook een uitlokkende factor zijn en de klachten verergeren. Naast een gepersonaliseerd voedingsadvies (wat voor de één werkt hoeft niet voor de ander te werken) kan het daarom ook nodig zijn om stressmanagement toe te passen [22].

Veruit de meeste darmbacteriën bevinden zich in de dikke darm. Een relatief klein deel bevindt zich in de dunne darm. Wanneer het aandeel bacteriën in de dunne darm te groot wordt (≥103 CFU/ml) kunnen er klachten ontstaan waaronder misselijkheid, een opgeblazen gevoel, buikpijn, winderigheid, braken, boeren, diarree, malabsorptie, gewichtsverlies en ondervoeding [33, 34]. Dit staat bekend als ‘Small Intestinal Bacterial Overgrowth‘ (SIBO). De prevalentie is niet duidelijk, maar de meeste studies vinden bij gezonde personen een prevalentie van 0-20% [35]. Bij mensen met inflammatoire darmziekten wordt een prevalentie van 22% gevonden [36]. Ook mensen met het PDS lijken vaker SIBO te hebben, hoewel het wel afhankelijk van de manier waarop de diagnose SIBO werd gesteld [37].

Een gezond lichaam heeft verschillende mechanismen om te voorkomen dat er teveel bacteriën in de dunne darm gaan leven, waaronder de productie van maagzuur, galzuur en alvleesklier-enzymen, de darmmotiliteit, de klep van Bauhin en het immuunsysteem [34]. De oorzaak en ontwikkeling van SIBO is niet helemaal duidelijk, maar waarschijnlijk spelen verstoringen van die preventieve mechanismen een rol. De meest belangrijke is waarschijnlijk een vertraagde motiliteit van het maagdarmkanaal waardoor darmbacteriën in de dunne darm blijven hangen. Condities die geassocieerd zijn met SIBO zijn een tumor in de dunne darm, volvulus, invaginatie, post-chirurgische oorzaken, diabetes type 2, aandoeningen die leiden tot een vertraagde darmmotiliteit, aandoeningen die leiden tot malabsorptie (alvleesklierinsufficiëntie, levercirrose), medicijnen (protonpompremmers, opiaten) en immuungecompromitteerde patiënten [34].

De gouden standaard voor het stellen van de diagnose SIBO is door vloeistof (aspiraat) uit de twaalfvingerige darm te nemen en vervolgens bacteriën daaruit te cultiveren of te sequencen. De belangrijkste bacteriën die met SIBO zijn geassocieerd zijn Streptococcus, Staphylococcus, Bacteroides, Lactobacillus, Enterobacteriaceae–Escherichia, Klebsiella en Proteus. Dit is echter een invasieve methode. Tegenwoordig worden daarom steeds vaker ademtesten gebruikt vanwege hun niet-invasieve karakter.

Onduidelijk is wat nu een effectieve behandeling is voor mensen met SIBO. Het gebruik van antibiotica is momenteel de gouden standaard, hoewel het bewijs voor effectiviteit niet sterk is [33]. Mogelijk kan een laag-FODMAP-voeding ook verbetering geven, al is ook daarvoor het bewijs niet sterk [28-29]. Over de effectiviteit van probiotica is onduidelijkheid [34, 38]. Er worden soms gunstige effecten gevonden op gasvorming en buikpijn, maar niet op de preventie van SIBO, de ontlastingsfrequentie en de darmdoorlaatbaarheid [37]. Door het beperkte aantal studies, de lage kwaliteit ervan en het kleine aantal deelnemers per studie is het bewijs niet sterk.

Het voedsel dat we eten en de drank die we drinken komt na te zijn doorgeslikt via de slokdarm in de maag en uiteindelijk in de darmen terecht. Daarmee behoort de inhoud van de darmen tot de buitenwereld. In de dunne darmen worden de meeste voedingsstoffen opgenomen en in de dikke darm worden de resterende voedselresten opgenomen of verwerkt en wordt de voedselbrij ingedikt. De darmbarrière speelt hierbij een belangrijke rol. Die moet gunstige voedingsstoffen doorlaten, maar schadelijke indringers niet.

De darmbarrière wordt gevormd door onder andere de darmepitheellaag, de slijmlaag, de darmbacteriën en het onderliggende immuunsysteem. De darmepitheelcellen liggen vlak naast elkaar en zijn met elkaar verbonden met tight junctions. Deze tight junctions zijn opgebouwd uit verschillende eiwitcomplexen en voorkomen ‘lekkage‘ van grotere moleculen, zoals pathogene bacteriën. Deze bacteriën zouden anders de darmbarrière kunnen passeren en het immuunsysteem activeren en voor ontstekingen en gezondheidsproblemen kunnen zorgen. Wanneer daar sprake van is, wordt er gesproken van een ‘leaky gut‘ (lekkende darm), oftewel een toegenomen darmpermeabiliteit. Bij verschillende ziekte wordt een verhoogde darmpermeabiliteit gezien zoals bij inflammatoire darmziekten, PDS, coeliakie, obesitas, hart- en vaatziekten, diabetes type 1 en niet-alcoholische leververvetting (NAFLD) [39]. Het is dus niet een aandoening op zich.

Eigenlijk heeft iedereen in zekere mate een ‘leaky gut‘ omdat de darmepitheellaag niet volledig is afgesloten. Er kunnen altijd wel moleculen door de darmepitheelcel heen (transcellulaire route) of tussen de darmepitheelcellen door (paracelllaire route). Meestal zijn die processen sterk gereguleerd en gaat het om selectieve permeabiliteit. De vergelijking met een zeef is daarom te simplistisch. Tegenwoordig wordt wel snel over ‘leaky gut‘ gesproken, terwijl er ook verschillende kanttekeningen bij te plaatsen zijn [40]:

  • Er is geen definitie met criteria waaraan voldaan moet worden om te spreken van een ‘leaky gut‘.
  • Er zijn verschillende manieren om de darmpermeabiliteit te meten, bijvoorbeeld het meten van diamineoxidase (DAO), D-melkzuur (D-LA), verhoudingen van lactulose/mannitol (L/M) en lactulose/rhamnose (L/R), endotoxine (ET), lipopolysacharide (LPS), zonuline in serum en feces, intestinaal fatty acid-binding protein (I-FABP) en transepithelial electrical resistance (TER). Maar geen van allen is gevalideerd  om de darmpermeabiliteit te meten.
  • Een veranderde darmpermeabiliteit kan een nevenverschijnsel zijn van een andere aandoening. Elk ontstekingsproces kan bijvoorbeeld de integriteit van de darmbarrière (tijdelijk) aantasten. Ook andere factoren zoals bepaalde voedingscomponenten of intraluminale factoren zoals galzuren kunnen onafhankelijk de darmbarrièrefunctie beïnvloeden.
  • Hoewel allergenen, stress en lichamelijke activiteit de darmbarrièrefunctie kunnen veranderen, is het niet helemaal duidelijk hoe dit tot gezondheidsproblemen leidt.
  • Een verminderde barrièrefunctie (bijvoorbeeld door genetische defecten in barrière-componenten) leidt op zichzelf niet tot ziekte in experimentele diermodellen.
  • Een verhoogde darmpermeabiliteit is niet per definitie schadelijk en er is geen overtuigend bewijs dat een interventie die de darmbarrièrefunctie bij mensen herstelt of verbetert, het natuurlijke beloop van ziekten kan veranderen.

Een specifiek voedingsadvies om de darmpermeabiliteit te verbeteren is er niet [41]. Met gezond eten volgens de Schijf van vijf kom je waarschijnlijk al een heel eind, met speciale aandacht voor voldoende voedingsvezels. Bij coeliakie is het wel verstandig om geen gluten binnen te krijgen. In een meta-analyse met in totaal 28 RCT’s is gekeken naar het effect van probiotica op de darmpermeabiliteit [42]. Uiteenlopende doelgroepen en uitkomstmaten voor de darmpermeabiliteit zijn daarbij meegenomen. De studieduur varieerde van drie dagen tot en met zes maanden. Probiotica leidde tot een toename van TER en een afname van serum zonuline, ET en LPS. Een effect op zonuline in feces, L/E ratio, L/R ratio, DAO en D-LA werd niet gevonden (zie resultaten).

Afhankelijk van de onderliggende oorzaak, het soort klachten, de locatie en de ernst ervan kan het zinvol zijn om medicijnen te nemen. Dat kan om een actieve infectie te onderdrukken of om de ziekte rustig te houden. Naast het gebruik van medicijnen kan een gepersonaliseerde voeding de klachten mogelijk verminderen. Bij voorkeur onder begeleiding van een diëtist om triggers op te sporen (gasvormers, lactose, frisdrank, overmatig vet, pittige kruiden, cafeïne, alcohol, sorbitol, kunstmatige zoetstoffen en tarwezemelen) en het onnodig schrappen van voedingsmiddelen en voedingstekorten te voorkomen. Dit is ook opgenomen in de Richtlijn ‘Inflammatoire darmziekten volwassenen‘ van de ‘Federatie Medische Specialisten‘ [17]. Bij Green Routine hebben ze echter niet veel op met medicijnen en diëten. Dat is opmerkelijk omdat Green Routine een verstoorde darmmicrobiota zou herstellen. En als je met iets de darmmicrobiota kunt beïnvloeden is het wel voeding.

De uitleg die gegeven wordt door Green Routine klinkt wellicht plausibel, maar is die wetenschappelijk onderbouwd? Daarvoor kunnen de volgende vragen gesteld worden:

  • Veroorzaakt een afwijkende darmmicrobiota de klachten? Of veroorzaken de klachten een afwijkende darmmicrobiota?
  • Helpt Green Routine een afwijkende darmmicrobiota te herstellen waardoor de klachten verminderen?
  • Veroorzaakt een beschadigde darmwand de klachten?
  • Helpt Green Routine een beschadigde darmwand herstellen waardoor de klachten verminderen?

6.1 De probiotica in Green Routine

Een belangrijk deel van de ingrediënten in Green Routine bestaat uit probiotica. Probiotica staan de laatste tijd sterk in de belangstelling, mede door de toegenomen kennis die we hebben gekregen over het belang van de darmmicrobiota bij gezondheid en ziekte [43]. Hoewel er in studies regelmatig aanwijzingen voor gunstige effecten worden gevonden, is er ook nog veel onduidelijkheid. Zo verschillen vaak de probiotische bacteriesoorten die gebruikt zijn, net als de dosering, is het aantal deelnemers klein, en de studieduur kort en verschillen de doelgroep, de uitkomstmaat en de samenstelling van de darmmicriobiota aan het begin. Daardoor kan moeilijk gezegd worden welke probiotische bacteriesoorten, bij welke dosering voor welk gezondheidsprobleem bij wie helpt. Het meeste bewijs is er wellicht voor het voorkomen van diarree als gevolg van een antibioticakuur [44], hoewel niet wordt gevonden dat de bacteriële diversiteit behouden blijft [45].

Probiotica zijn relatief veilig waardoor het gebruik ervan wel soms overwogen kan worden. Bij voorkeur op advies van een diëtist die daar gespecialiseerd in is. Op academisch niveau is het ook interessant om de ontwikkelingen te volgen om zo meer kennis te verkrijgen. Green Routine maakt echter stevige claims die bedoelt zijn om de verkoop te stimuleren. Dan mag verwacht worden dat het aannemelijk is dat de geclaimde effecten bij de gebruiker zullen optreden. Anders is er sprake van misleiding en dat mag niet volgens de ‘Nederlandse Reclame Code‘ (art. 8), claimsverordening (art. 3a) en de CAG (art. 9).  Die aannemelijkheid ontbreekt echter wanneer je kijkt naar de effecten van probiotica op darmklachten bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, PDS en SIBO:

De ziekte van Crohn

The available evidence is very uncertain about the efficacy or safety of probiotics, when compared with placebo, for induction of remission in Crohn’s disease. There is a lack of well-designed RCTs in this area and further research is needed.” [15]

“Probiotics should not be recommended for treatment of CD, neither for treatment of active disease nor for prevention of
relapse in the remission phase or postoperative recurrence of disease.” [16]

Op dit moment is er onvoldoende bewijs dat probiotica bijdragen aan het induceren van remissie bij de ziekte van Crohn.” [17]

Er is nog onvoldoende bewijs dat probiotica kunnen bijdragen aan het behouden van remissie van de ziekte van Crohn.” [17]

Colitis ulcerose

Er zijn aanwijzingen dat het gebruik VSL#3 kan bijdragen aan het induceren van remissie bij colitis ulcerosa, waarbij er geen effect verwacht kan worden van andere probiotica op het induceren van remissie. [17]

Er is onvoldoende bewijs dat het gebruik van probiotica kan bijdragen aan het behouden van remissie en voorkomen van een exacerbatie van colitis ulcerosa, waarbij E. coli Nissle 1917 het meest is onderzocht. Het bewijs is te gering om een advies ten aanzien van gebruik te geven.” [17]

On the basis of the study findings, ESPEN recommendations advise against the use of probiotics in the therapy of active stage of severe UC due to the possibility of bacteremia and lack of data on their effectiveness [12]. These guidelines, however, do not eliminate their use when there is a desire to induce remission in mild to moderate UC [12]. At the same time, ESPEN points out that not all probiotics can be used. There is the possibility of including specific preparations, including Escherichia coli Nissle 1917 or VSL# 3.” [20]

PDS

The administration of probiotics to IBS-patients demonstrated a positive effect on pain and bloating, but due to significant heterogeneity and confounding factors, that were not examined in the included studies, a definitive statement cannot be made. Moreover, probiotics did not lead to an improvement in other parameters.” [28]

Some combinations of probiotics or strains may be beneficial in IBS. However, certainty in the evidence for efficacy by GRADE criteria was low to very low across almost all of our analyses.” [29]

Probiotics are effective and safe for IBS patients. High doses or multiple probiotic strains seem preferable, but definite conclusions are challenging due to the high heterogeneity. Large-scale, well-designed, and rigorous trials are needed to confirm their effectiveness.” [30]

Small intestinal bacterial overgrowth‘ (SIBO)

Therefore, the present findings indicated that probiotics supplementation could effectively decontaminate SIBO, decrease H2 concentration, and relieve abdominal pain, but were ineffective in preventing SIBO.” [38]

Deze meta-analyse met 22 studies kende echter verschillende beperkingen waardoor de resultaten met de nodige terughoudendheid geïnterpreteerd moeten worden. Zo werden niet alleen RCT’s meegenomen, maar ook prospectieve studies, retrospectieve studies en samenvattingen, was het aantal deelnemers per studie klein en de kwaliteit van de meeste studies laag.

Leaky gut‘ (lekkende darm)

“These findings suggested that probiotics could improve intestinal barrier function to some extent, but more high-quality RCTs are needed to achieve a solid conclusion. In addition, further in-depth research is required to target the precise dose, intervention duration, and strains of probiotics to provide valuable instructions for clinical practice.” [43]

6.2 De overige ingrediënten in Green Routine

Voor de overige ingrediënten in Green Routine is het wetenschappelijk bewijs voor de geclaimde effecten niet sterker. Een deel ervan bevat prebiotische vezels, maar de totale hoeveelheid vezels in Green Routine is klein (2,3 gram/scoop). Daar ga je de darmklachten bij PDS en inflammatoire darmziekten niet mee oplossen.

Overigens is het aan Green Routine om het wetenschappelijk bewijs voor de geclaimde te leveren.

7. Geen reactie van Green Routine

Op 6 en 13 mei 2024 heb ik Green Routine gemaild met enkele vragen en of ze dit artikel wilde lezen en eventueel van commentaar voorzien. Daarin heb ik aangegeven dat ik graag vóór 26 mei 2024 een reactie zou willen ontvangen. Daarna zou ik het artikel gereed maken voor publicatie. Helaas heeft Green Routine niet gereageerd.

  1. Op het etiket zie ik 36 ingrediënten staan. Welke 38 ingrediënten zitten er in Green Routine?
  2. Wat is de hoeveelheid in een scoop Green Routine van:- Acerolapoeder
    – Ananaspoeder
    – Rozebottelpoeder
    – Wortelpoeder
  3. Hebben jullie een achtergronddocument of iets dergelijks waarin de claims die jullie maken onderbouwd worden met wetenschappelijke studies of richtlijnen? Zou ik die dan mogen ontvangen?
  4. Welke recente medische studies hebben de werking van Green Routine bevestigd (zoals jullie schrijven)?
  5. Hebben jullie een ‘Certificate of Analyse’ (COA) van Green Routine?
  6. Wie is Thijs Jansen en zou ik contact met hem kunnen opnemen?
  7. Waaruit blijkt dat tot de houdbaarheidsdatum van iedere probiotische bacteriesoort minimaal 1 miljard CFU levend de darmen bereikt?
  8. Is het aantal CFU’s uitgedrukt per scoop (10 gram)?
  9. Welke bacteriestammen zitten er in Green Routine?
  10. Zijn jullie je bewust dat Green Routine geen geneesmiddel of medisch hulpmiddel is en dat jullie met de medische claims de Geneesmiddelenwet overtreden?
  11. Zijn jullie bekend met de Europese claimsverordening (1924/2006) en de ‘Code Aanprijzing gezondheidsproducten’ (CAG)?
  12. Zijn jullie je er bewust van dat jullie de Europese claimsverordening en de CAG overtreden?
  13. Zijn jullie bereid om op de korte termijn aanpassingen te maken?
  14. Op jullie website staat dat er door gebruikers 14.711 reviews zijn geschreven (bij 52.322 gebruikers) met een gemiddelde beoordeling van 4.7 sterren. Onduidelijk is echter waar de reviews op gebaseerd, wie die verzameld heeft en of ze authentiek zijn. Een dag later was de beoordeling gestegen tot 4,9 sterren, terwijl het aantal reviews en gebruikers gelijk is gebleven. Het is lastig om bij zoveel reviews het gemiddelde aantal sterren met 0,2 te laten toenemen, zeker wanneer nog maar zeven zakken op voorraad zijn (wat telkens verandert wanneer de pagina wordt vernieuwd). Kunnen jullie daar duidelijkheid over geven?
  15. Green Routine zou te zien zijn geweest op Linda, RTL4, De Telegraaf en de NOS. Kunnen jullie aangeven waar dat precies geweest is?
  16. Willen jullie het artikel voorafgaand aan publicatie lezen en eventueel van commentaar voorzien? Het artikel heb ik zorgvuldig geschreven, maar het kan zijn dat er fouten in zijn geslopen en dat er om bepaalde redenen aanpassingen nodig zijn. Daar ben ik zeker toe bereid. Daarom wil ik jullie de gelegenheid geven om op de conceptversie te reageren die ik als Word-document als bijlage heb toegevoegd:
    • Bij onjuistheden, graag duidelijk en gemotiveerd aangeven wat er onjuist is en waar dat staat. Indien er inderdaad sprake is van een onjuistheid zal ik die verwijderen of corrigeren.
    • Bij opmerkingen, graag duidelijk en gemotiveerd aangeven waarover.
    • Mochten er ergens aanvullingen nodig zijn, graag duidelijk aangeven welke dat zijn.
    • Naast tekst over Green Routine bevat het artikel ook algemene informatie over darmziekten en regelgeving. Die tekst staat in blauw en kunnen jullie negeren.
    • Het is ook mogelijk om een algemene reactie op het artikel te geven. Die zal ik dan integraal in het artikel plaatsen.
    • Mochten jullie andere suggesties hebben hoor ik die ook graag.

  1. Greenroutine.nl/ Geraadpleegd: 28-05-2024
  2. Facebook.com/profile.php?id=61550964804252 Geraadpleegd: 28-05-2024
  3. Greenroutine.nl/pages/korting Geraadpleegd: 28-05-2024
  4. Verordening (EG)  Nr. 1924/2006 van het Europees parlement en de Raad van 20 december 2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen.
  5. Wetten.overheid.nl/BWBR0021505/2024-01-01 Geraadpleegd: 28-05-2024
  6. Overvoedingengezondheid.nl/kruidenclaims-de-regels-en-problemen/ Geraadpleegd: 28-05-2024
  7. Ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/179398 Geraadpleegd: 28-05-2024
  8. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA); Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to L-glutamine and growth or maintenance of muscle mass (ID 719,722, 3185), faster restoration of muscle glycogen stores after strenuous exercise (ID 434, 699, 701, 723, 1569), skeletal muscle tissue repair (ID 721), maintenance of normal neurological function (ID 662, 700), increased attention (ID 700, 1570), improvement of working memory (ID 700, 1570), maintenance of defence against pathogenic gastro-intestinal microorganisms (ID 452), gut protein synthesis (ID 701), decreasing gut permeability (ID 701), and stimulating immunological responses (ID 1568) pursuantto Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. EFSA Journal 2011;9(6):2225. [27 pp.].
  9. de Heer JA. Risk assessment of herbal preparations containing Withania somnifera (Ashwagandha). RIVM letter report 2024-0029.
  10. Reclamecode.nl/nrc/cag/ Geraadpleegd: 28-05-2024
  11. Try-greenroutine.nl/ Geraadpleegd: 28-05-2024
  12. Ramos GP, Papadakis KA. Mechanisms of Disease: Inflammatory Bowel Diseases. Mayo Clin Proc. 2019 Jan;94(1):155-165.
  13. Serrano Fernandez V, Seldas Palomino M, Laredo-Aguilera JA, Pozuelo-Carrascosa DP, Carmona-Torres JM. High-Fiber Diet and Crohn’s Disease: Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2023 Jul 12;15(14):3114.
  14. Limketkai BN, Godoy-Brewer G, Parian AM, Noorian S, Krishna M, Shah ND, White J, Mullin GE. Dietary Interventions for the Treatment of Inflammatory Bowel Diseases: An Updated Systematic Review and Meta-analysis. Clin Gastroenterol Hepatol. 2023 Sep;21(10):2508-2525.e10.
  15. Limketkai BN, Akobeng AK, Gordon M, Adepoju AA. Probiotics for induction of remission in Crohn’s disease. Cochrane Database Syst Rev. 2020 Jul 17;7(7):CD006634.
  16. Bischoff SC, Bager P, Escher J, Forbes A, Hébuterne X, Hvas CL, Joly F, Klek S, Krznaric Z, Ockenga J, Schneider S, Shamir R, Stardelova K, Bender DV, Wierdsma N, Weimann A. ESPEN guideline on Clinical Nutrition in inflammatory bowel disease. Clin Nutr. 2023 Mar;42(3):352-379.
  17. Richtlijnendatabase.nl/richtlijn/inflammatoire_darmziekten_volwassenen/startpagina_-_inflammatoire_darmziekten.html Geraadpleegd: 28-05-2024
  18. Ungaro R, Mehandru S, Allen PB, et al. Ulcerative colitis. Lancet 2017; 389: 1756–1770.
  19. Aslam N, Lo SW, Sikafi R, Barnes T, Segal J, Smith PJ, Limdi JK. A review of the therapeutic management of ulcerative colitis. Therap Adv Gastroenterol. 2022 Nov 29;15:17562848221138160.
  20. Radziszewska M, Smarkusz-Zarzecka J, Ostrowska L, Pogodziński D. Nutrition and Supplementation in Ulcerative Colitis. Nutrients. 2022 Jun 14;14(12):2469.
  21. Wang X, Zhou C, Zhang S, Ma Y, Xiao W, Guo Y. Additive efficacy and safety of probiotics in the treatment of ulcerative colitis: a systematic review and meta-analysis. Eur J Nutr. 2024 Mar 6.
  22. Raskov H, Burcharth J, Pommergaard HC, Rosenberg J. Irritable bowel syndrome, the microbiota and the gut-brain axis. Gut Microbes. 2016 Sep 2;7(5):365-83.
  23. van Lanen AS, de Bree A, Greyling A. Efficacy of a low-FODMAP diet in adult irritable bowel syndrome: a systematic review and meta-analysis. Eur J Nutr. 2021 Sep;60(6):3505-3522.
  24. Black CJ, Staudacher HM, Ford AC. Efficacy of a low FODMAP diet in irritable bowel syndrome: systematic review and network meta-analysis. Gut. 2022 Jun;71(6):1117-1126.
  25. Wang J, Yang P, Zhang L, Hou X. A Low-FODMAP Diet Improves the Global Symptoms and Bowel Habits of Adult IBS Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Nutr. 2021 Aug 19;8:683191.
  26. Chey WD, Hashash JG, Manning L, Chang L. AGA Clinical Practice Update on the Role of Diet in Irritable Bowel Syndrome: Expert Review. Gastroenterology. 2022 May;162(6):1737-1745.e5.
  27. Arabpour E, Alijanzadeh D, Sadeghi A, Khoshdel S, Hekmatdoost A, Kord-Varkaneh H, Abdehagh M. Gluten restriction in irritable bowel syndrome, yes or no?: a GRADE-assessed systematic review and meta-analysis. Front Nutr. 2023 Nov 1;10:1273629.
  28. Konstantis G, Efstathiou S, Pourzitaki C, Kitsikidou E, Germanidis G, Chourdakis M. Efficacy and safety of probiotics in the treatment of irritable bowel syndrome: A systematic review and meta-analysis of randomised clinical trials using ROME IV criteria. Clin Nutr. 2023 May;42(5):800-809.
  29. Goodoory VC, Khasawneh M, Black CJ, Quigley EMM, Moayyedi P, Ford AC. Efficacy of Probiotics in Irritable Bowel Syndrome: Systematic Review and Meta-analysis. Gastroenterology. 2023 Nov;165(5):1206-1218.
  30. Yang R, Jiang J, Ouyang J, Zhao Y, Xi B. Efficacy and safety of probiotics in irritable bowel syndrome: A systematic review and meta-analysis. Clin Nutr ESPEN. 2024 Apr;60:362-372.
  31. Farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/prikkelbaredarmsyndroom Geraadpleegd: 28-05-2024
  32. De Wit NJ, Masclee A, Minnaard MC, Muris JWM, Quartero AO, Schep-Akkerman AE, Van Balen J (NHG-Werkgroep). NHG-Standaard M71. Prikkelbaredarmsyndroom (PDS). November 2022, laatste aanpassing: november 2022.
  33. Skrzydło-Radomańska B, Cukrowska B. How to Recognize and Treat Small Intestinal Bacterial Overgrowth? J Clin Med. 2022 Oct 12;11(20):6017.
  34. Pimentel M, Saad RJ, Long MD, Rao SSC. ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth. Am J Gastroenterol. 2020 Feb;115(2):165-178.
  35. Grace E, Shaw C, Whelan K, Andreyev HJ. Review article: small intestinal bacterial overgrowth–prevalence, clinical features, current and developing diagnostic tests, and treatment. Aliment Pharmacol Ther. 2013 Oct;38(7):674-88.
  36. Shah A, Morrison M, Burger D, Martin N, Rich J, Jones M, Koloski N, Walker MM, Talley NJ, Holtmann GJ. Systematic review with meta-analysis: the prevalence of small intestinal bacterial overgrowth in inflammatory bowel disease. Aliment Pharmacol Ther. 2019 Mar;49(6):624-635.
  37. Ghoshal UC, Nehra A, Mathur A, Rai S. A meta-analysis on small intestinal bacterial overgrowth in patients with different subtypes of irritable bowel syndrome. J Gastroenterol Hepatol. 2020 Jun;35(6):922-931.
  38. Zhong C, Qu C, Wang B, Liang S, Zeng B. Probiotics for Preventing and Treating Small Intestinal Bacterial Overgrowth: A Meta-Analysis and Systematic Review of Current Evidence. J Clin Gastroenterol. 2017 Apr;51(4):300-311.
  39. Aleman RS, Moncada M, Aryana KJ. Leaky Gut and the Ingredients That Help Treat It: A Review. Molecules. 2023 Jan 7;28(2):619.
  40. Camilleri M. Leaky gut: mechanisms, measurement and clinical implications in humans. Gut. 2019 Aug;68(8):1516-1526.
  41. Afzaal M, Saeed F, Shah YA, Hussain M, Rabail R, Socol CT, Hassoun A, Pateiro M, Lorenzo JM, Rusu AV, Aadil RM. Human gut microbiota in health and disease: Unveiling the relationship. Front Microbiol. 2022 Sep 26;13:999001.
  42. Inczefi O, Bacsur P, Resál T, Keresztes C, Molnár T. The Influence of Nutrition on Intestinal Permeability and the Microbiome in Health and Disease. Front Nutr. 2022 Apr 25;9:718710.
  43. Zheng Y, Zhang Z, Tang P, Wu Y, Zhang A, Li D, Wang CZ, Wan JY, Yao H, Yuan CS. Probiotics fortify intestinal barrier function: a systematic review and meta-analysis of randomized trials. Front Immunol. 2023 Apr 24;14:1143548.
  44. Goodman C, Keating G, Georgousopoulou E, Hespe C, Levett K. Probiotics for the prevention of antibiotic-associated diarrhoea: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2021 Aug 12;11(8):e043054.
  45. Éliás AJ, Barna V, Patoni C, Demeter D, Veres DS, Bunduc S, Erőss B, Hegyi P, Földvári-Nagy L, Lenti K. Probiotic supplementation during antibiotic treatment is unjustified in maintaining the gut microbiome diversity: a systematic review and meta-analysis. BMC Med. 2023 Jul 19;21(1):262.