GIMMY is een Belgisch supplementenmerk met supplementen in de vorm van gummies. Eén van de supplementen zijn de No Stress gummies met als ingrediënten foliumzuur, L-theanine, GABA en citroenmelisse-extract. Deze gummies zouden stress verminderen en behulpzaam zijn bij burn-outklachten. De vraag is: is dit te mooi om waar te zijn? Het antwoord: ja, verschillende claims die gemaakt worden zijn niet toegestaan en zijn niet onderbouwd met (gedegen) wetenschappelijk onderzoek.

 

Samenvatting

  • GIMMY is een Belgisch supplementenmerk dat supplementen aanbiedt in de vorm van kauwbare gummies.
  • De gummies zijn online te koop en verkrijgbaar in meer dan 270 apotheken in België. Er is gekozen voor de verkoop in apotheken omdat die een betrouwbare uitstraling hebben.
  • De supplementen van GIMMY zijn ontwikkeld in samenwerking met twee apothekers en een arts en gebaseerd op grondig wetenschappelijk onderzoek, aldus GIMMY.
  • Eén van de supplementen van GIMMY zijn de No Stress gummies. De werkzame stoffen per twee gummies (dagdosering volwassenen) zijn: foliumzuur (400 µg), L-theanine (50 mg), GABA (50 mg) en citroenmelisse-extract (150 mg).
  • De No Stress gummies zouden stress verminderen, het humeur verbeteren, helpen tegen angst en een toegankelijk hulpmiddel zijn bij burn-outklachten. Het wordt ook aanbevolen aan kinderen die overprikkeld en verstrooid zijn.
  • De claims die gemaakt worden kunnen niet onderbouwd worden met (gedegen) wetenschappelijk onderzoek en mogen volgens de Europese regelgeving niet gemaakt worden.

Wat is GIMMY?

GIMMY is een Belgisch supplementenmerk met producten in de vorm van kauwbare gummies [1]. Het is opgericht door de ondernemers Boris Paul Roelandt en Simon Dewaele. Roelandt heeft GIMMY inmiddels verlaten door meningsverschillen in visie en strategie. De gummies worden ontwikkeld en geproduceerd in samenwerking met drie apothekers en een arts. Hun formules “zijn ontwikkeld op basis van grondig onderzoek en bevatten alleen zorgvuldig geselecteerde, natuurlijke ingrediënten”. Eén product is de No Stress gummie met de actieve ingrediënten foliumzuur, L-theanine, GABA (gamma-aminobutyric acid) en citroenmelisse-extract (zie tabel 1). Twee gummies hebben een energetische waarde van 10,4 kcal (4,3 gram koolhydraten). GIMMY heeft gummies voor verschillende doeleinden. De No Stress gummies zijn ontwikkeld om stress te verminderen, om tot rust te komen en tegen burn-outklachten.

De producten zijn online verkrijgbaar en in meer dan 270 apotheken in België. Er is gekozen voor apotheken als verkoopkanaal omdat die een betrouwbare uitstraling hebben en in België een belangrijke plaats innemen [2]. Voor kinderen (3-12 jaar) is het advies om dagelijks één No Stress gummie te nemen. Voor kinderen vanaf 12 jaar (≥45 kg) en volwassenen is het advies om dagelijks twee No Stress gummies te nemen. Wanneer je twee No Stress gummies per dag neemt doe je één maand met een potje en daar betaal je €31,95 voor bij een eenmalige aankoop.

 

IngrediëntenHoeveelheid*
Citroenmelisse-extract150 mg
GABA  (gamma-aminobutyric acid)50 mg
L-theanine50 mg
Foliumzuur  (vitamine B11)400 µg, 200% RI

Tabel 1: Ingrediënten van de No Stress gummies [1]. * Hoeveelheden per twee gummies. RI=referentie-inname. Overige ingrediënten: zoetstoffen (maltitolstroop, maltitol, sorbitol), water, geleermiddel (pectine), zuurteregelaar (citroenzuur, trinatriumcitraat), natuurlijk aroma, kleurend voedingsmiddel (radijs, wortel), glansmiddelen (carnaubawas, gemodificeerd aardappelzetmeel. Voorheen was er een versie met 30 mg citroenmelisse-extract, 50 mg GABA, 10 mg L-theanine en 200 µg foliumzuur en waar 5 mg ashwagandha aan was toegevoegd (zie etiket).

 

Welke claims worden er gemaakt?

Op de website en Facebook-pagina van GIMMY staat over de No Stress gummies onder andere [1, 3, 4]:

  • “Toegankelijk hulpmiddel bij burn-out klachten.” (dit is een medische claim)
  • “Verminder je stress en kom makkelijker tot rust.”
  • “Dankzij de plant citroenmelisse kan je je humeur over het algemeen verbeteren. Het vermindert ook je gevoelens van stress en angst.”
  • “Je kunt de hoeveelheid GABA in je lichaam rechtstreeks aanvullen door extra GABA te supplementeren. Op die manier kan je lichaam stress effectief verwerken. Het maakt je minder prikkelbaar in de situaties wanneer stress tevoorschijn komt.”
  • “L-theanine is een extract uit groene theebladen, en verhoogt het aantal neurotransmitters die stress verwerken. Samen met GABA verhoogt het ook de hoeveelheid serotonine en dopamine in de hersenen. Dit maakt L-theanine een krachtige en zeer effectieve stof tegen stress.”
  • “Are the ingredients used scientifically proven? Yes, GIMMY relies on scientific proof and expert reviews for our products and only clinically-studied ingredients are used in our gummies.”

 

 

De regelgeving en het wetenschappelijk bewijs

Wat zegt de regelgeving en het wetenschappelijk onderzoek over de No Stress gummies en wat erover geclaimd wordt? In ieder geval is er geen onderzoek naar de No Stress gummies gedaan of naar een supplement met dezelfde samenstelling. De claims zullen daarom beoordeeld moeten worden op basis van de werkzame ingrediënten (foliumzuur, L-theanine, GABA, citroenmelisse-extract) en de hoeveelheden die erin zitten.

Foliumzuur

Foliumzuur is een wateroplosbare vitamine die behoort tot de B-vitamines (B11). In het lichaam heeft het verschillende functies. Zo is het betrokken bij de aanmaak van rode bloedcellen, de vroege ontwikkeling van de hersenen en het ruggenmerg en de aanmaak van bouwstoffen van DNA (purine en pyrimidine). Het is ook een cofactor voor de aanmaak van methionine uit homocysteïne. Foliumzuursuppletie kan dan ook de homocysteïne-spiegel verlagen wanneer die te hoog is [5].

Regelgeving
Voor foliumzuur is de gezondheidsclaim goedgekeurd dat het bijdraagt tot een normale psychologische functie en daarmee dat het een rol speelt bij stress [6]:

“The claimed effects are “mental performance (where mental performance stands for those aspects ofbrain and nerve functions which determine aspects like concentration, learning, memory andreasoning, as well as resistance to stress)”, “the role of vitamins and minerals in mental performance(where mental performance stands for those aspects of brain and nerve functions which determineaspects like concentration, learning, memory and reasoning)”, “cognitive function” and “cognitivehealth”. The Panel assumes that the target population is the general population”

De gebruiksvoorwaarde daarvoor is dat het ten minste een bron is van foliumzuur, wat inhoudt dat er ten minste 15% van de referentie-inname (RI) in moet zitten. De RI van foliumzuur is 200 µg, dus dat komt op ten minste 30 µg. Daar voldoen twee gummies No Stress met 400 µg  ruimschoots aan. De onderbouwing voor de goedkeuring is dat een ernstig tekort aan foliumzuur tot psychologische problemen leidt [6]:

“Severe folate deficiency in humans is characterised by macrocytic anaemia which produces symptoms of weakness, fatigue, difficulty in concentrating, irritability, headache, palpitations and shortness of breath (IoM, 1998). The Panel concludes that a cause and effect relationship has been established between the dietaryintake of folate and contribution to normal psychological functions”

Nu mag aangenomen worden dat de gemiddelde gebruiker van de No Stress gummies geen ernstig tekort aan foliumzuur heeft waarbij suppletie zinvol zou kunnen zijn. Toegestaan is ook alleen dat foliumzuur een rol speelt bij de normale omgang met stress, maar niet dat een supplement met ten minste 30 µg foliumzuur stress kan verminderen. Dat gaat verder dan de reikwijdte van de goedgekeurde gezondheidsclaim. Wanneer je al voldoende foliumzuur binnenkrijgt om op een normale manier met stress om te gaan, zal meer foliumzuur binnenkrijgen je niet beter met stress om laten gaan. Het maximale nut is dan al bereikt. GIMMY claimt wel dat je je na twee weken gebruik van de No Stress gummies je meer ontspannen voelt in stressvolle situaties. Dan zou 50 gram gekookte broccoli (34 µg foliumzuur) ook helpen om stress te verminderen en 100 gram nog meer.

“The Panel considers that the following wording reflects the scientific evidence: “Folate contributes to normal psychological functions”

Wetenschappelijk onderzoek
Er zijn geen studies waarin is aangetoond dat foliumzuur de stress en vermoeidheid vermindert en daarmee de concentratie en mentale helderheid.

L-theanine

L-theanine is een aminozuur dat van nature met name voorkomt in de bladeren van de theeplant (Camellia sinensis). Ongeveer 2% van gedroogde thee bestaat uit L-theanine. Het is een aminozuur dat niet als eiwit in het lichaam wordt ingebouwd en daarmee niet tot de essentiële, noch niet-essentiële aminozuren behoort (non-proteïne aminozuur). In het lichaam kan het de bloed-breinbarrière passeren en de competitie aangaan met glutamaat om de glutamaatreceptoren [7]. Glutamaat is een neurotransmitter die de hersenactiviteit stimuleert. Daarnaast kan L-theanine de afgifte van GABA in de hersenen stimuleren [7].

Regelgeving
Voor het aminozuur L-theanine zijn verschillende gezondheidsclaims ingediend (waaronder stressreductie), maar die zijn allemaal afgewezen [8]. Er mogen dus geen gezondheidsclaims voor gemaakt worden in commerciële mededelingen.

Wetenschappelijk onderzoek
Er zijn na de afwijzing van de gezondheidsclaims enkele kleine studies verschenen die aanwijzingen laten zien voor een gunstig effect op stress (hoewel dit niet altijd op alle uitkomsten gevonden wordt), maar de kwaliteit van de studies laat te wensen over en de gebruikte doseringen lagen tussen de 200-400 mg/dag [9-13]. In twee gummies zit 50 mg L-theanine.

In de meest recente studie kregen de deelnemers (n=30) dagelijks, gedurende 28 dagen, 400 mg L-theanine (AlphaWave® l-Theanine) of een placebo [13]. Na 28 dagen werd geen effect gevonden van L-theanine op de ‘Perceived Stress Scale’ (PSS) en de cortisolspiegel vergeleken met placebo. Beide lieten een daling zien vanaf baseline. De gerapporteerde stress-score, gemeten met de DASS-21 vragenlijst (verkorte versie van de DASS-42), nam echter toe in de L-theanine-groep vergeleken met de placebogroep, wat ongunstig is. In de publicatie (studie is gefinancierd door het gebruikte supplementenmerk) wordt dat weinig serieus genomen en er worden verklaringen voor gezocht.

Een verklaring zou ook kunnen zijn dat er geen rekening is gehouden met het ‘multiple testing problem’. Naast de primaire uitkomstmaat (verschil in cortisolniveau in speeksel) is er namelijk naar 31 secundaire uitkomsten gekeken (waaronder stress gemeten met de PSS en DASS-21 vragenlijsten) [14].

GABA

GABA staat voor ‘gamma-aminoboterzuur‘ en is net als L-theanine een non-proteïne aminozuur. In het lichaam heeft het de functie van neurotransmitter. In tegenstelling tot enkele neurotransmitters die de hersenactiviteit stimuleren (glutamaat) is GABA de voornaamste neurotransmitter met een remmende werking daarop [15]. Het heeft daarmee een kalmerend effect op de hersenactiviteit. Hypothesen zijn dat GABA ook werkt via de darm-hersenas en het enterisch zenuwstelsel (uitgebreid netwerk van zenuwcellen in het spijsverteringskanaal dat onafhankelijk van het centrale zenuwstelsel kan functioneren), maar dat is niet overtuigend aangetoond [16]. Verder is er discussie of GABA na orale inname de bloed-breinbarrère kan passeren, maar dat lijkt vrij onwaarschijnlijk [16].

Regelgeving
Voor GABA is een gezondheidsclaim ingediend met betrekking tot het behoud van de mentale gezondheid. Die gezondheidsclaim is beoordeeld en afgewezen [17]. Daarnaast was de gebruiksvoorwaarde een dosering van 550 mg GABA per dag. In twee No Stress gummies zit slechts 50 mg GABA. Andere gezondheidsclaims zijn ook niet goedgekeurd. Er mogen dus geen gezondheidsclaims worden gemaakt voor GABA in commerciële mededelingen.

Wetenschappelijk onderzoek
In een systematic review uit 2020 wordt geconcludeerd dat er geen sterk bewijs is dat GABA de stress vermindert en in de hersenen komt, waar het de grootste rol heeft [18]:

“This review offers a comprehensive assessment of the current GABA literature and shows that natural and biosynthetic GABA intake may have beneficial effects on stress and sleep. However, due to small sample sizes and heterogeneity of methods used, further research is warranted to establish dose timing, duration, and response relationships for both natural and biosynthetic forms of GABA to reliably elicit acute or chronic stress and sleep effects.”

Opgemerkt moet worden dat stress op verschillende manieren werd gemeten (o.a. cortisol, hartslagvariabiliteit en hersengolven), zowel acuut (tot 60 minuten na inname) als na een langere periode (tot 4 weken) en in verschillende voedingsmiddelen en doseringen (2 t/m 100 mg/dag). Door deze grote heterogeniteit is er veel onduidelijkheid. Niet alle uitkomsten zijn ook even betrouwbaar voor het meten van stress. Stress hoeft bijvoorbeeld niet altijd de cortisolniveaus te verhogen en een verhoging van de cortisolniveaus hoeft niet altijd door stress veroorzaakt te zijn [19, 20]. Daarnaast vertoont de cortisolafgifte een dagritme met een piek in de vroege ochtend, gevolgd door een geleidelijke daling gedurende de dag (tegengesteld aan melatonine).

Een vergelijkbare conclusie trekken onderzoekers in een review uit 2023 [16]:

“The dietary supplement form of GABA is readily accessible to consumers. While many individuals assert that they derive advantages from using these products, it remains uncertain whether these supplements provide benefits beyond what could be attributed to a placebo effect.”

Citroenmelisse-extract

Citroenmelisse (Melissa officinalis) is een vaste plant die naar citroen ruikt en al een lange geschiedenis heeft als smaakmaker. Traditioneel werd het ook medicinaal gebruikt om stress en maag- en darmproblemen te verminderen en de slaap te verbeteren [21]. Het bevat verschillende bioactieve stoffen, waaronder de polyfenol ‘rosmarinic acid‘. Het is verkrijgbaar als thee en als poeder (capsules).

Regelgeving
Er is een gezondheidsclaim ingediend met betrekking tot citroenmelisse en de mentale gezondheid/ontspanning/cognitief functioneren die nog beoordeeld moet worden, maar vooralsnog gebruikt mag worden (ID 2085):

“Helps maintain positive mood and good cognitive functioning/contributes to optimal relaxation/helps to support the relaxation and mental and physical wel being/contributes to a normal helps to maintain a healthy sleep.”

Voorwaarde voor gebruik is dat de dosering minimaal 600 mg citroenmelisse-blad is of een equivalent ervan als extract. Het citroenmelisse-blad bestaat voor <10% uit vocht en olie [22]. Een equivalent als extract zou daarmee uitkomen op ca. 540 mg. In twee No Stress gummies zit 150 mg citroenmelisse-extract. Voor de No Stress gummies mag die gezondheidsclaim dus niet gemaakt worden.

Wetenschappelijk onderzoek
Er zijn nauwelijks tot geen studies gedaan naar het effect van citroenmelisse op stress/ontspanning. In een studie uit 2018 zijn deelnemers (n=80) met angina pectoris gedurende acht weken in twee groepen gedeeld [23]. De ene groep kreeg citroenmelisse-extract in capsules (3 gram/dag) en de andere groep kreeg een placebo. Als uitkomst is er onder andere gekeken naar stress, depressie en slaap. Daarvoor is gebruik gemaakt van de DASS-21 vragenlijst. Na afloop verbeterde de stress-, depressie- en slaapscores in de groep die het citroenmelisse-extract kreeg vergeleken met de placebogroep. Meer onderzoek is echter nodig om deze bevinding te bevestigen. De hoeveelheid citroenmelisse-extract die de deelnemers kregen was bovendien aanmerkelijk groter dan dat in twee No Stress gummies zit (3.000 versus 150 mg).

In een meta-analyse uit 2021 is gekeken naar het effect van citroenmelisse op depressie en angststoornissen (citroenmelisse zou volgens GIMMY angst verminderen) [24]. In die meta-analyse worden aanwijzingen gevonden voor een gunstig effect, maar het bewijs was niet overtuigend en de doseringen waren onbekend, of varieerden van 300 t/m 1.500 mg/dag:

“Current evidence suggests that lemon balm is well tolerated and may improve the anxiety and depressive symptoms; however, due to the high level of statistical heterogeneity, the results should be treated as preliminary until further studies have been completed.”

Dit is een voorbeeld dat laat zien dat gezondheidsclaims voor kruidenpreparaten onder bepaalde voorwaarden gemaakt mogen worden, terwijl daar nauwelijks tot geen wetenschappelijk bewijs voor is. Hiermee wordt de consument misleid wat een onwenselijke situatie is.

 

Effectiviteit van een ander supplement met foliumzuur en L-theanine

In een studie zijn 106 gezonde deelnemers met stress gedurende 28 dagen in twee groepen verdeeld [25]. De ene groep kreeg het supplement Stress Resist® van Sanofi met magnesium (150 mg), vitamine B6 (0,7 mg), foliumzuur (100 mcg), vitamine B12 (1,25 µg) en Teadiola® (222 mg rhodiola extract en 125 mg of groene thee-extract met 50 mg L-theanine) en de andere groep kreeg een placebo. Het effect op stress werd gemeten met de ‘Depression Anxiety Stress Scale’ (DASS-42) vragenlijst. De DASS-42 is een vragenlijst die bestaat uit 42 vragen voor het weergeven van negatieve emoties met als doel drie symptoomgroepen te onderscheiden, te weten angst, depressie en stress. Voor alle drie de symptoomgroepen zijn 14 vragen geformuleerd. De persoon in kwestie dient dit zelf in te vullen waardoor het gebaseerd is op zelfrapportage.

Resultaten
Na 28 dagen verminderde de stress-score in beide groepen vergeleken met baseline, maar in de groep die het supplement kreeg verminderde de stress-score meer dan in de placebogroep (zie figuur 2). Er werd geen verschil gevonden in angst en depressie. Het verschil tussen baseline en placebo was ruim twee keer groter dan tussen placebo en het supplement. Ook was er geen verschil in slaap, gemeten met de ‘Pittsburgh Sleep Quality Index‘ PSQI.

Figuur 2: Verloop van de DASS-42 stress-scores gedurende de studie (met actieve interventie) en follow-up periode (zonder actieve interventie). * p = 0,04 versus placebo; ** p = 0,006 versus placebo; * # p = 0,02 versus placebo.

Opmerkingen

  • De deelnemers zouden door productiebeperkingen het supplement van placebo kunnen onderscheiden. Het was daarmee een enkelblinde studie (alleen de onderzoekers waren geblindeerd).
  • Het effect was niet zo groot (r=0,29) en nog maar net significant (p=0,04).
  • Er is geen rekening gehouden met het ‘multiple testing problem’. Er is namelijk veel nagevraagd en gemeten (57 uitkomsten verdeeld over drie verschillende tijdstippen) en dan neemt de kans toe dat er op basis van toeval een significant effect wordt gevonden (vals positief).
  • Onduidelijk is in hoeverre de twee groepen vergelijkbaar waren en de gevonden effecten dus aan het supplement zijn toe te schrijven.
  • De studie is gefinancierd en deels uitgevoerd door Sanofi waar het betreffende supplement van was.
  • In een eerdere publicatie werd binnen acht uur geen stijging van de hoeveelheid cortisol in speeksel gevonden [26].
  • Het supplement bevatte niet dezelfde ingrediënten als de No Stress gummies, maar er was wel een overlap. Deze studie kan dus niet als onderbouwing gebruikt worden voor de geclaimde effecten. Door de gunstige resultaten, de gedeeltelijke overlap in samenstelling met de No Stress gummies en het gebrek aan andere studies die in de buurt komen is deze studie kort besproken.

 

Conclusie

  • Er worden gezondheidsclaims gemaakt voor de No Stress gummies die niet zijn toegestaan en die niet aannemelijk kunnen worden gemaakt op basis van wetenschappelijk onderzoek. Er wordt geschermd met positieve gebruikerservaringen, maar de bewijskracht daarvan is erg laag, onder andere omdat ook een placebomiddel de zelfgerapporteerde stress kan verminderen [9, 13].
  • Op sociale media richt GIMMY zich met de No Stress gummies ook specifiek op kinderen terwijl daar nog minder onderzoek naar is gedaan en er nog minder bewijs voor is.

  1. Gimmyvitamins.com/nl-nl/products/gimmy-no-stress-vitamin-gummies Geraadpleegd 4 februari 2025
  2. Timtompodcast.com/afleveringen/route253/ Geraadpleegd: 4 februari 2025 (gebroken link)
  3. Gimmyvitamins.com/nl-nl/blogs/news/stop-vandaag-nog-met-piekeren-verlaag-je-stress-met-40 Geraadpleegd: 4 februari 2025 (gebroken link)
  4. Gimmyvitamins.com/nl-nl/blogs/news/are-gummy-supplements-effective Geraadpleegd: 4 februari 2025 (gebroken link)
  5. Kaye AD, Jeha GM, Pham AD, Fuller MC, Lerner ZI, Sibley GT, Cornett EM, Urits I, Viswanath O, Kevil CG. Folic Acid Supplementation in Patients with Elevated Homocysteine Levels. Adv Ther. 2020 Oct;37(10):4149-4164.
  6. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), Scientific Opinion on thesubstantiation of health claims related to folate and contribution to normal psychological functions (ID 81, 85, 86, 88),maintenance of normal vision (ID 83, 87), reduction of tiredness and fatigue (ID 84), cell division (ID 195, 2881) andcontribution to normal amino acid synthesis (ID 195, 2881) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006.EFSA Journal 2010;8(10):1760. [19 pp.].
  7. Liwen Wang, Margaret Brennan, Shiming Li, Hui Zhao, Klaus W. Lange, Charles Brennan. How does the tea L-theanine buffer stress and anxiety. Food Science and Human Wellness. Volume 11, Issue 3, 2022, Pages 467-475, ISSN 2213-4530.
  8. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA); Scientific Opinion on thesubstantiation of health claims related to L-theanine from Camellia sinensis (L.) Kuntze (tea) and improvement of cognitivefunction (ID 1104, 1222, 1600, 1601, 1707, 1935, 2004, 2005), alleviation of psychological stress (ID 1598, 1601),maintenance of normal sleep (ID 1222, 1737, 2004) and reduction of menstrual discomfort (ID 1599) pursuant to Article13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. EFSA Journal 2011;9(6):2238. [23 pp.].
  9. White DJ, de Klerk S, Woods W et al. Anti-Stress, Behavioural and Magnetoencephalography Effects of an L-Theanine-Based Nutrient Drink: A Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled, Crossover Trial. Nutrients. 2016 Jan 19;8(1):53.
  10. Unno K, Tanida N, Ishii N, Yamamoto H, Iguchi K, Hoshino M, Takeda A, Ozawa H, Ohkubo T, Juneja LR, Yamada H. Anti-stress effect of theanine on students during pharmacy practice: positive correlation among salivary α-amylase activity, trait anxiety and subjective stress. Pharmacol Biochem Behav. 2013 Oct;111:128-35.
  11. Hidese S, Ogawa S, Ota M, Ishida I, Yasukawa Z, Ozeki M, Kunugi H. Effects of L-Theanine Administration on Stress-Related Symptoms and Cognitive Functions in Healthy Adults: A Randomized Controlled Trial. Nutrients. 2019 Oct 3;11(10):2362.
  12. Evans M, McDonald AC, Xiong L, Crowley DC, Guthrie N. A Randomized, Triple-Blind, Placebo-Controlled, Crossover Study to Investigate the Efficacy of a Single Dose of AlphaWave® L-Theanine on Stress in a Healthy Adult Population. Neurol Ther. 2021 Dec;10(2):1061-1078.
  13. Moulin M, Crowley DC, Xiong L et al. Safety and Efficacy of AlphaWave® L-Theanine Supplementation for 28 Days in Healthy Adults with Moderate Stress: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Neurol Ther. 2024 Aug;13(4):1135-1153.
  14. Clinicaltrials.gov/study/NCT05808595?term=NCT05808595&rank=1 Geraadpleegd: 4 februari 2025
  15. Kiemes A, Davies C, Kempton MJ, Lukow PB, Bennallick C, Stone JM, Modinos G. GABA, Glutamate and Neural Activity: A Systematic Review With Meta-Analysis of Multimodal 1H-MRS-fMRI Studies. Front Psychiatry. 2021 Mar 8;12:644315.
  16. Liwinski T, Lang UE, Brühl AB, Schneider E. Exploring the Therapeutic Potential of Gamma-Aminobutyric Acid in Stress and Depressive Disorders through the Gut-Brain Axis. Biomedicines. 2023 Nov 24;11(12):3128.
  17. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA); Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to gamma-aminobutyric acid and cognitive function (ID 1768) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006 on request from the European Commission. EFSA Journal 2009; 7(9):1274. [9 pp.]
  18. Hepsomali P, Groeger JA, Nishihira J, Scholey A. Effects of Oral Gamma-Aminobutyric Acid (GABA) Administration on Stress and Sleep in Humans: A Systematic Review. Front Neurosci. 2020 Sep 17;14:923.
  19. Crosswell AD, Lockwood KG. Best practices for stress measurement: How to measure psychological stress in health research. Health Psychol Open. 2020 Jul 8;7(2):2055102920933072.
  20. Koolhaas JM, Bartolomucci A, Buwalda B, de Boer SF, Flügge G, Korte SM, Meerlo P, Murison R, Olivier B, Palanza P, Richter-Levin G, Sgoifo A, Steimer T, Stiedl O, van Dijk G, Wöhr M, Fuchs E. Stress revisited: a critical evaluation of the stress concept. Neurosci Biobehav Rev. 2011 Apr;35(5):1291-301.
  21. European Medicines Agency (EMA)/Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC). Assessment report on Melissa officinalis L., folium. EMA/HMPC/196746/2012.
  22. Doğan H, Uskutoğlu T, Baş H, Stankov S, Fidan H, Coşge Şenkan B, Stoyanova A, Petkova N, Yılmaz G, Dincheva I (2021). Phytochemical composition of wild lemon balm (Melissa officinalis L.) from the flora of Bulgaria. Anatolian Journal of Botany 5(2): 112-119.
  23. Haybar H, Javid AZ, Haghighizadeh MH, Valizadeh E, Mohaghegh SM, Mohammadzadeh A. The effects of Melissa officinalis supplementation on depression, anxiety, stress, and sleep disorder in patients with chronic stable angina. Clin Nutr ESPEN. 2018 Aug;26:47-52.
  24. Ghazizadeh J, Sadigh-Eteghad S, Marx W, Fakhari A, Hamedeyazdan S, Torbati M, Taheri-Tarighi S, Araj-Khodaei M, Mirghafourvand M. The effects of lemon balm (Melissa officinalis L.) on depression and anxiety in clinical trials: A systematic review and meta-analysis. Phytother Res. 2021 Dec;35(12):6690-6705.
  25. Noah L, Morel V, Bertin C et al. Effect of a Combination of Magnesium, B Vitamins, Rhodiola, and Green Tea (L-Theanine) on Chronically Stressed Healthy Individuals-A Randomized, Placebo-Controlled Study. Nutrients. 2022 Apr 29;14(9):1863.
  26. Dye L, Billington J, Lawton C, Boyle N. A combination of magnesium, B vitamins, green tea and rhodiola attenuates the negative effects of acute psychosocial stress on subjective state in adults. Curr. Dev. Nutr. 2020;4:1796.